ཨ་རིའི་སྲིད་གཞུང་གིས་ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་གྲོས་ཚོགས་ནས་བཀའ་འཁྲོལ་གནང་བའི་མ་དངུལ་མཁོ་སྤྲོད་མ་བྱས་པར་བརྟེན། ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་ལས་དོན་ཧ་ཅང་ཉུང་དུ་གཏོང་དགོས་བྱུང་ཡོད་པ་ལྟར། བདུན་ཕྲག་སྔོན་མར་ལའོ་སིའི་སྐད་ཡིག་སྡེ་ཚན་གྱིས་གནས་ཚུལ་འདོན་སྤེལ་དང་རྒྱང་བསྒྲགས་ཞུ་མཚམས་བཞག་ཟིན་པ་རེད།། དེ་ལྟར། གསར་འགྱུར་རང་དབང་མེད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་བམ་ས་ཁུལ་ནང་ཡིད་ཆེས་འཕེར་བའི་གསར་འགྱུར་འབྱུང་ཁུངས་སུ་རེ་ལྟོས་བྱ་ཡུལ་ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་སྐད་ཡིག་སྡེ་ཚན་དགུའི་ནང་ནས་བཞི་ཡི་ལས་དོན་མཚམས་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གལ་སྲིད་མ་དངུལ་སླར་གསོ་མ་བྱུང་ན། སྐད་ཡིག་སྡེ་ཚན་གཞན་རྣམས་ཀྱང་མི་རིང་བར་མཚམས་འཇོག་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།

འདས་པའི་ལོ་ངོ་ ༣༠ ཙམ་རིང་། ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་བོད་སྐད་སྡེ་ཚན་ནི། བོད་ཕྱི་ནང་གི་བོད་མི་རྣམས་ལ་རང་དབང་ལྡན་པའི་གནས་ཚུལ་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་མཁན་གྱི་གསར་ཁང་གལ་ཆེན་ཞིག་ཆགས་ཡོད་ལ། གསར་ཁང་གི་གསར་འགོད་པ་ཚོས་རྒྱ་ནག་གི་དབང་སྒྱུར་འོག་གི་དྲང་བདེན་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་དང་། རྒྱ་ནག་གི་དྲིལ་བསྒྲགས་འཁྱོག་བཤད་ཐེར་འདོན་གྱིས། བཙན་གནོན་དང་བཀག་སྡོམ་འོག་གི་མི་མང་ས་ཡ་མང་པོའི་སྲོག་རྟེན་དུ་གྱུར་ཡོད། ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གིས་རྒྱ་ནག་གིས་ཉན་འདོད་མེད་པའི་གནས་ཚུལ། དཔེར་ན། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མཛད་འཕྲིན་དང་། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མང་གཙོའི་ལས་དོན་སྐོར་གནས་ཚུལ་མཁོ་འགྲེམས་ཞུས་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་སྐད་དང་རིག་གཞུང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུར་རམ་འདེགས་ཞུས་ཡོད། ལས་དོན་དེ་དག་ནི་གནས་ཚུལ་ལ་བཀག་སྡོམ་ཡོད་པའི་ས་ཁུལ་ནང་ང་ཚོའི་རྒྱང་སྲིང་ལ་ལྟ་ཉན་བྱེད་མཁན་ཚོའི་སྙིང་སྟོབས་ཆེ་བའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་བརྟེན་ནས་ལམ་ལྷོངས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད།

ང་ཚོ་མཉམ་རུབ་ཀྱིས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཟིན་ཐོ་བཀོད་ཡོད་ལ། མཉམ་སྦྲེལ་གྱིས་དྲང་བདེན་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཕྱིར་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད། དེ་བཞིན་ང་ཚོས་མཉམ་དུ་འཛམ་གླིང་ནང་གི་ཆེས་དམ་དྲག་དང་རྙོག་རྫིང་ཆེ་བའི་ས་ཁུལ་གྱི་འགྱུར་ལྡོག་གི་རླབས་ཀྱང་མཐོང་ཡོད།

དུས་སྐབས་འདི་ནི་བློ་ཕམ་ཆེ་བའི་དུས་ཤིག་ཡིན་ནའང་། ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གིས་རང་གི་ལས་དོན་དང་དམིགས་ཡུལ་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་དམ་བཅའ་བརྟན་བཟུང་གིས། ང་ཚོའི་སྒྲིག་འཛུགས་སྲུང་སྐྱོབ་ཆེད་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།  ང་ཚོས་འདི་ནི་མཐའ་མཇུག་མིན་པར། གནས་སྐབས་ཀྱི་མཚམས་འཇོག་ཙམ་ཡིན་པའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ།  མ་དངུལ་སླར་གསོ་འབྱུང་སྐབས་ང་ཚོའི་སྐད་ཡིག་སྡེ་ཚན་ཁག་གི་སྐད་སྒྲ་ཡང་སྐྱར་གོ་ཐུབ་པའི་ཉིན་མོ་ཞིག་ཡོང་བའི་རེ་བ་འཆང་བཞིན་ཡོད། ད་བར་གྱི་རྣམ་པ་ཚོས་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་མཐུན་གྲོགས་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ། །

དེ་ཡང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་བ་ ༥ ཚེས་ ༩ ཉིན་བོད་ཀྱི་བླ་མ་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་གསར་འདུ་འདེམས་བསྐོ་བྱུང་བའི་ཡེ་ཤུ་རོ་མན་ཁེ་ཐོ་ལིག་གི་དབུ་ཁྲིད་པོབ་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པ་མཆོག་ལ་འཚམས་འདྲི་དང་སྦྲགས། གང་ཉིད་ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་དུ་འོས་འདེམས་བྱུང་བ་དེ་ཡིས་ཞི་བདེ་དང་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་འཛམ་གླིང་བསྐྲུན་རྒྱུར་རེ་བ་གསར་པ་སྤྲད་ཡོད་པ་བཀའ་གནང་འདུག

མགོན་པོ་མཆོག་གིས་འཚམས་འཕྲིན་ནང་། ངོས་རང་གིས་སྐུ་ཉིད་གོང་གི་ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་པོབ་འགའ་ཤས་དང་མཇལ་ཏེ་མཛའ་བརྩེ་ལྡན་པའི་གྲོས་མོལ་བྱ་རྒྱུ་བྱུང་བར་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོ་བྱུང་ལ། ངོས་ནས་ཀྱང་འདས་པའི་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་བཞི་ལྷག་རིང་། ཡེ་ཤུ་ཐེ་བའི་ཆོས་ལུགས་མི་འདྲ་བའི་སྐུ་ཚབ་རྣམ་པ་ལྷན་དུ་དོན་ཕན་ལྡན་པའི་བསམ་ཚུལ་བརྗེ་ལེན་ཞུ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་། དེ་བཞིན་འགྲོ་བ་མི་རིགས་གཅིག་འགྱུར་གྱི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་བཟུང་བའི་ཐོག་ནས། ངོས་ཀྱིས་ཆོས་ལུགས་ཕན་ཚུན་མཐུན་སྒྲིལ་གོང་སྤེལ་གཏང་རྒྱུ་དེ་ཁས་ལེན་དམ་བཅའ་གཙོ་བོའི་གྲས་སུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ལྷག་པར་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༦ ལོར་གནས་མཆོག་ཨ་སི་སིར་བླ་ཆེན་པོབ་ཇོན་པཱོལ་གཉིས་པས་གོ་སྒྲིག་གནང་བའི་ཆོས་ལུགས་ལྷན་འཛོམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་ནང་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་རྒྱུ་བྱུང་བར་སེམས་འགུལ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཐེབས་བྱུང་། ཞེས་བཀའ་སྩལ་འདུག

དེ་མ་ཟད་མགོན་པོ་མཆོག་གིས་ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་སུ་འཛམ་བུ་གླིང་ལ་དཀའ་ངལ་མང་དག་ཅིག་འཕྲད་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ་པོབ་ལེའུ་བཅུ་བཞི་པ་མཆོག་ཡེ་ཤུའི་བླ་ཆེན་དུ་འོས་འདེམས་བྱུང་བ་དེས། ཞི་བདེ་དང་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་པའི་འཛམ་བུ་གླིང་བསྐྲུན་རྒྱུར་རེ་བ་གསར་པ་ཞིག་སྤྲད་ཡོད་པ་བཀའ་སྩལ་འདུག ། 

གསར་འགོད་པ། བསྟན་འཛིན་བསྟན་སྐྱོང་། 

རྩོམ་སྒྲིག་པ། བསྟན་འཛིན་པདྨ། 

དྲྭ་ཐོག་སྤེལ་མཁན། བདེ་སྐྱིད་ཀུན་སྒྲོལ། 

གཞན་ཡང་ཐེངས་འདིར་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་མང་མཇལ་སྩལ་གནང་མཛད་པའི་ཁྲོད། ཝིཡེཏ་ནམ་གྱི་གྲགས་ཆེ་བའི་ནང་པའི་དགེ་སློང་ (Thich Minh Tue) ལགས་དང་ལྷན་དུ་ཝིཡེཏ་ནམ་ནས་རྒྱ་གར་བར་གོམ་བགྲོད་བསྐྱོན་ཏེ་ཕེབས་མཁན་དགེ་སློང་བཅུ་གཉིས་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ་གནང་མཛད་ཡོད་པ་རེད།

དེ་ཡང་ཐེངས་འདིའི་ཝིཡེཏ་ནམ་གྱི་མཇལ་བཅར་བའི་དགེ་འདུན་པ་ཚོ་སྣེ་ཁྲིད་གནང་མཁན་ (Van Pham) ལགས་ཀྱིས། ཁོང་རྒྱ་གར་དུ་སླེབས་ཐེངས་དང་པོ་དང་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཞལ་མཇལ་བྱུང་བ་ཡང་ཐེངས་དང་པོ་ཡིན་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་དང་སྦྲགས། ཐེངས་འདིར་མགོན་པོ་མཆོག་གི་ཞལ་མཇལ་ཐོབ་པརཧ་ཅང་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་དང་བྱིན་རླབས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཞེས་དང་། བོད་མི་རྣམས་ལ་མགོན་པོ་མཆོག་ལྟ་བུའི་དབུ་ཁྲིད་རྩ་ཆེན་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་ཧ་ཅང་བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་རེད་ཅེས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་གི་འདུག མ་ཟད་ཁོང་གིས་ཐེངས་འདིའི་མཇལ་ཁའི་སྐབས་དམིགས་སུ་མགོན་པོ་མཆོག་ལ་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་རྒྱུ་མ་བྱུང་ཡང་མགོན་པོ་མཆོག་མཇལ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བ་ཙམ་གྱིས་དུས་གོ་སྐབས་རྩ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་ཞུ་བཞིན་ཡོད་ཅེས་འདི་ག་ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་བྱུང་ལ། དགེ་འདུན་པ་ (An Lac) ལགས་ཀྱིས། ཐེངས་འདིར་མགོན་པོ་མཆོག་གི་ཞལ་མཇལ་ཐོབ་པར་ཞི་བདེ་དང་ཧ་ཅང་སྐྱིད་སྣང་ལྡན་པ། དེ་བཞིན་བདེ་འཇགས་ཚོར་སྣང་བྱུང་ཞེས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་བྱུང་།

དེ་བཞིན་འདི་ག་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ནས་ཝིཡེཏ་ནམ་གྱི་དགེ་སློང་ (Minh Thien) ལགས་སུ་ཉེ་ལམ་མཆོག་སྤྲུལ་ཧཱུྃ་ཀར་རྡོ་རྗེ་མཆོག་དོགས་གཞིའི་འོག་ཝིཡེཏ་ནམ་ནང་སྐུ་གཤེགས་པའི་གནད་དོན་ཐད་བསམ་ཚུལ་ཇི་ཡོད་སྐོར་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར་ཁོང་གིས། དགེ་འདུན་པས་ཆོས་ཁྲིམས་གཙང་མ་སྲུང་དགོས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྤྱི་ཚོགས་དྲ་རྒྱ་སོགས་ལ་དོ་སྣང་གནང་རྒྱུ་བྱུང་མེད་ཀྱང་། ད་ཆ་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ནས་ནང་པའི་དགེ་འདུན་པ་ཞིག་ལ་གནད་དོན་དེ་འདྲ་འཕྲད་པ་བློ་ཕམ་བྱུང་ཞེས་གསུངས་ཀྱི་འདུག

རྩ་བའི་ཐེངས་འདིར་བཞུགས་སྒར་དུ་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མཇལ་ཁར་བཅར་མཁན་གྱི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ནི། ཝིཡེཏ་ནམ་ནང་རང་དབང་ལྡན་པའི་ཐོག་ནང་ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱས་པར་ཝིཡེཏ་ནམ་གཞུང་ནས་དམ་དྲག་ཤུགས་ཆེ་བྱེད་བཞིན་པར་བརྟེན། ཟླ་ཤས་རིང་རྒྱ་གར་དུ་ནང་ཆོས་དང་སྒོམ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཉམས་ལེན་གནང་ཆེད་ཕེབས་པ་ཞིག་རེད་འདུག་ཅིང་། ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱིས་སུ་གནས་སྟངས་ཇི་ཆགས་མིན་ནི་མཐོང་མཆན་དུས་འགྱངས་བྱུང་མིན་ལ་རགས་ལས་ཡོད་པ་གསུངས་ཀྱི་འདུག

གསར་འགོད་པ། བསྟན་འཛིན་ནོར་འཛོམས།

རྩོམ་སྒྲིག་པ། བདེ་སྐྱིད་ཀུན་སྒྲོལ།

དྲྭ་ཐོག་སྤེལ་མཁན། བསྟན་འཛིན་བསྟན་སྐྱོང་།

དེ་ཡང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་བ་ ༥ ཚེས་ ༨ ཉིན་ཡུ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་བོད་ནང་གི་ཆོས་དད་རང་དབང་དང་འབྲེལ་བའི་གྲོས་ཆོད་གལ་ཆེ་གཏན་འབེབས་ཀྱིས་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དབུས་བོད་ཀྱི་བླ་སྤྲུལ་རྣམ་པའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་གནང་སྒོར་ཐེ་བྱུས་བྱེད་བཞིན་པར་སྐྱོན་བརྗོད་དང་། ལྷག་པར་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་འགོ་ཁྲིད་འོག་ད་ལྟའི་བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནས་སྟངས་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་པ་མ་ཟད། བོད་ནང་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་གཏན་འཇགས་སློབ་གྲྭའི་བརྒྱུད་བོད་མིའི་ངོ་བོ་རྩ་མེད་གཏོང་བའི་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པར་ཐུགས་འཚབ་བསྟན་པའི་ཁར། འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་རྡོག་རོལ་གཏོང་མཁན་འབྲེལ་ཡོད་རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་ཚོར་སྲིད་དོན་བཀའ་ཆད་བཅད་དགོས་པ་གསུང་འདུག

ཡུ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་སྐུའི་ཡང་སྲིད་དང་། བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་གྲོས་ཆོད་གཏན་འབེབས་གནང་བར་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་བེལ་ཇམ་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་འགན་ཁང་རིག་འཛིན་ཆོས་སྒྲོན་ལགས་ཀྱིས་དགའ་བསུ་དང་སྦྲགས། ཡུ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་ལྟ་བུས་བོད་དོན་ལ་མུ་མཐུད་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བར་བརྟེན་དྲག་གནོན་མྱོང་བཞིན་པའི་བོད་མི་ཚོར་རེ་བ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད་ལ། འབྱུང་འགྱུར་ཡང་མུ་མཐུད་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོང་བའི་འབོད་སྐུལ་ཞུས་འདུག

གཞན་ཡང་གྲོས་ཆོད་དེའི་ནང་ཡུ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་དོ་དམ་འོག་མཆོག་སྤྲུལ་ཧཱུྃ་ཀར་རྡོ་རྗེ་མཆོག་ཝེཊ་ནམ་དུ་དོགས་གཞི་ཆེན་པོའི་འོག་གློ་བུར་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་བ་མ་ཟད། རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་ནང་མི་སྐུ་འཁོར་ལྷན་རྒྱས་ཀྱི་མོས་མཐུན་མེད་པར་སྐུ་ཕུང་ཞུགས་འབུལ་བྱས་པའི་གནད་དོན་ཐོག་རང་དབང་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་རྟོག་ཞིབ་ཀྱིས། ཉེས་ཅན་པ་རྣམས་ལ་དེའི་འགན་ཁུར་འཇུག་དགོས་པ་གསུངས་འདུག

ཕྱོགས་མཚུངས་ཡུ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་ནས་ཡུ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་དང་ཁྱབ་ཁོངས་ཡུ་རོབ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནས་རྒྱ་ནག་དང་ཝི་ཡཏ་ནཱམ་གཞུང་དང་འབྲེལ་བ་ནམ་བྱུང་ལ་གོང་ཞུས་གནད་དོན་ཐོག་གླེང་སློང་དང་། ལྷག་པར་ཀུན་གཟིགས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པ་གློད་བཀྲོལ་ཡོང་སླད་ཞུ་སྐུལ་གནང་སྐྱོང་ཡོང་བའི་རེ་སྐུལ་གནང་འདུག

བོད་དོན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བའི་གྲོས་ཆོད་དེ་བཞིན་ཡུ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་ཆེ་ཁག་ལྔ་ཐུན་མོང་ནས་བསྣམས་ཕེབས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། གྲོས་ཆོད་དེའི་ཐོག་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་གྲངས་ ༤༧༨ ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་སྟེ་གྲོས་ཚོགས་སུ་ཚད་མཐོའི་མང་མོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཏན་འབེབས་གནང་འདུག

གྲོས་ཆོད་གྲོས་འཆར་དེའི་བགྲོ་གླེང་མཐའ་མའི་སྐབས་ཡུ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་མ་ཧི་ཀལ་མེག་ག་རཐ་ (Michael McGrath) མཆོག་གིས་ཡུ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཆོད་བཞིན། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དབུས་བོད་ཀྱི་བླ་སྤྲུལ་རྣམ་པའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་གནང་སྒོར་རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་ཐེ་བྱུས་མི་ཡོང་བའི་རེ་སྐུལ་དང་སྦྲགས། མཆོག་སྤྲུལ་ཧཱུྃ་ཀར་རྡོ་རྗེ་མཆོག་སྐུ་གྲོངས་བའི་གནད་དོན་ཐད་རང་དབང་སྒོ་ནས་རྟོག་ཞིབ་འཐུས་ཚང་ཡོང་བའི་སྐུལ་དེད་གནང་འདུག

གཞན་ཡང་ཉེ་ལམ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་བ་ ༠༤ ཚེས་ ༣༠ ཉིན་ཡུ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཚོགས་ཆུང་དང་། ཡུ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དང་འབྲེལ་བའི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ཤུགས་རྐྱེན་འོག་སྤྲུལ་སྐུ་ཧཱུྃ་ཀར་རྡོ་རྗེ་མཆོག་ཝེཊ་ནམ་དུ་དོགས་གཞི་ཆེན་པོའི་འོག་འདས་གྲོངས་གྱུར་བར། རྒྱ་ནག་དང་ཝེཊ་ནམ་གཞུང་གཉིས་ནས་ཞིབ་འཇུག་ཚད་ལྡན་གྱིས་གནད་དོན་གསལ་བཤད་དགོས་པ་བསྒྲགས་ཡོད་པ་རེད།།

གསར་འགོད་པ། རྡོ་རྗེ་སྒྲོལ་མ། 

རྩོམ་སྒྲིག་པ། བསྟན་འཛིན་བསྟན་སྐྱོང་། 

དྲྭ་ཐོག་སྤེལ་མཁན། བདེ་སྐྱིད་ཀུན་སྒྲོལ། 

༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དེ་སྔ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོར་སྐུའི་ཡང་སྲིད་སྐོར་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་བསྐྱངས་གནང་ཡོད་ཅིང་། དེའི་ནང་། གང་ཉིད་རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་ཀྱི་དགུང་གྲངས་ཙམ་དུ་སོན་སྐབས་ཆོས་བརྒྱུད་བླ་ཆེན་ཁག་དང༌། བོད་མིས་མཚོན་འབྲེལ་ཡོད་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་ལ་གོ་བསྡུར་གྱིས་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རྒྱུན་མཐུད་དགོས་མིན་བསྐྱར་ཞིབ་དང་ཐག་གཅོད་གནང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་གསལ་བསྒྲགས་གནང་ཡོད་ལ། གསལ་བསྒྲགས་དེ་ཉིད་བསྐྱངས་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་བཞི་འདས་རྗེས་ད་ལོ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་བ་ ༣ པའི་ནང་འདོན་སྤེལ་ཞུས་པའི་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཕྱག་དེབ། མགྲིན་མེད་རྣམས་ཀྱི་མགྲིན་ཚབ་པ། ཞེས་པའི་ནང་། མགོན་པོ་མཆོག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ཟླ་བ་ ༩ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་སྐུའི་ཡང་སྲིད་སྐོར་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་བའི་རྗེས། འདས་པའི་ལོ་ཕྲག་གཅིག་ལྷག་གི་ནང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་བླ་ཆེན་ཁག་དང་། བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་བོད་མི། ཧི་མ་ལ་ཡའི་ནང་པ། སོག་རིགས་སོགས་ཀྱིས་མགྲིན་གཅིག་ཏུ་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་རྒྱུད་པ་མུ་མཐུད་གནས་དགོས་པའི་ཞུ་སྐུལ་རིམ་པ་གནང་བ་བཞིན། སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་མཛད་པ་མུ་མཐུད་སྐྱོང་སླད་མགོན་པོ་མཆོག་གི་སྐུ་ཐོག་རྗེས་མ་(རྒྱ་ནག་གི་ཕྱི་ལོགས་)རང་དབང་ལྡན་པའི་འཛམ་བུ་གླིང་དུ་འཁྲུངས་ངེས་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་༸རྒྱལ་བ་རིན་བྱོན་གྱི་མཛད་འགན་སྟེ། འཛམ་གླིང་ནང་བྱམས་སྙིང་རྗེ་གོང་མཐོར་གཏང་རྒྱུ་མཚོན། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་རྒྱུ། དེ་བཞིན་བོད་མི་མང་གི་མངོན་འདོད་མཚོན་དོན་དུ་མུ་མཐུད་གནས་ངེས་ཡིན་པ་བཀའ་སྩལ་ཡོད། །

རང་དབང་ལུང་པའི་ནང་སྐུ་སྐྱེ་བཞེས་རྒྱུ།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་ནས་བཟུང་ད་བར་ལོ་ངོ་ ༦༥ ལྷག་འདས་ཟིན་ཞིང་། དུས་ཡུན་དེ་དག་གི་རིང་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཞི་འགྲིག་ཡོང་ཐབས་ཐུགས་བརྩོན་རིམ་པ་གནང་ཡོད་ནའང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་ངོས་ནས་དེ་ལ་དྲང་བདེན་གྱི་ཡ་ལན་དང་། ཞི་འགྲིག་གི་འདོད་མོས་མ་བསྟན་པར་བརྟེན། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཐུགས་བརྩོན་ཇི་ཙམ་གནང་ཡང་། ད་བར་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་མ་ཐུབ་པར་ལུས་ཡོད། མགོན་པོ་གང་ཉིད་ད་ལོ་དགུང་ལོ་ ༩༠ ལ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་ཅིང་། གལ་ཏེ་མགོན་པོ་མཆོག་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་རིང་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་མ་བསལ་ན། གཞིས་བཞུགས་བོད་མི་གཙོས་པའི་བོད་མི་མང་གིས་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ནས་གང་ཉིད་དང་ལྷན་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་ཞི་འགྲིག་མ་ཐུབ་པ་དེར་ཁག་དཀྲི་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་ངེས་པ་མ་ཟད། རྒྱ་རིགས་ནང་པ་ཐེ་བའི་རྒྱ་རིགས་མང་པོས་རང་གི་སྲིད་གཞུང་གིས་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་ཡོད་བཞིན་དུ་མ་བསལ་བར་བཞག་པ་དེར་བློ་ཕམ་བྱེད་ངེས་ཡིན་ཞེས་གང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་དེབ་གསར་པ། མགྲིན་མེད་རྣམས་ཀྱི་མགྲིན་ཚབ་པའི་ནང་གསལ་གཏོད་མཛད་འདུག

བོད་མི་ཐེ་བའི་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་མང་པོས། གལ་ཏེ་མགོན་པོ་གང་ཉིད་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་སྐབས་བོད་ཀྱི་བདེན་མཐའ་མ་བསལ་ན། མ་འོངས་པར་བོད་ཀྱི་གནས་བབ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་མིན་ཐད་བློ་འཚབ་ཆེན་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ནའང་། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཕྱག་དེབ་གསར་པའི་ནང་། མ་འོངས་པར་གང་ཉིད་མེད་པའི་དུས་ཤིག་ཤར་བའི་ཚེ། ཆབ་སྲིད་ཐོག་ནས་ད་ཆ་རང་དབང་ལྡན་པའི་འཛམ་བུ་གླིང་ནང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མི་འབོར་གང་འཚམ་ཡོད་པས། བོད་མིའི་འཐབ་རྩོད་མུ་མཐུད་གནས་ངེས་ཤིང་། བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་བཙན་བྱོལ་བོད་མིས་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་དང་། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ནས་གནང་ངེས་ཡིན་ཞེས་བཀའ་གནང་འདུག

ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་སྲིད་བྱུས་འཛིན་སྟངས་ལ་གཞིགས་ན། མགོན་པོ་གང་ཉིད་བོད་དུ་ཞབས་ཀྱིས་བཅག་ཐུབ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཧ་ཅང་ཕྲ་ལ། ལྷག་པར་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༢ ལོར་མགོན་པོ་མཆོག་གིས་ཀྱང་གང་ཉིད་དགོངས་པ་རྫོགས་སྐབས་རྒྱ་ནག་གི་དཔོན་རིགས་ཚོས་མཐའ་བསྐོར་ཏེ་དགོངས་པ་རྫོགས་པ་ལས། རང་དབང་དང་མང་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་གར་ལྟ་བུའི་ནང་དགོངས་པ་རྫོགས་རྒྱུའི་ཐུགས་འདོད་ཆེ་བ་ཡོད་ཅེས་བཀའ་གནང་ཡོད།

སྤྱིར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༠ ཙམ་ནས་བཟུང་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་མུ་མཐུད་གནས་དགོས་མིན་བོད་མི་མང་གིས་ཐག་གཅོད་དགོས་པའི་བཀའ་གནང་ཡོད་ལ། གལ་ཏེ་བོད་མི་མང་གི་རེ་འདོད་བཞིན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་མུ་མཐུད་ཕེབས་རྒྱུ་ཡིན་ན་རྒྱ་ནག་གི་ཕྱི་ལ་འཁྲུངས་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། སྐུ་ཐོག་རྗེས་མ་དེ་སྔར་སྲོལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་བུད་མེད་ལའང་འཁྲུངས་སྲིད་པའི་སྐོར་བཀའ་གནང་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ཟླ་བ་ ༩ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ཡང་སྲིད་སྐོར་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་སྩལ་ཡོད་ལ། དེའི་ནང་། “ཡང་སྤྲུལ་སྲིད་པ་གཟུང་རྒྱུ་ནི་གོང་མ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རང་དབང་གིས་སམ་མཐའ་མར་ཡང་ལས་བསོད་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་བླང་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། དེ་གང་དུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང༌། ཐབས་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུས་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་བཅས་ནི་ཡང་སྲིད་སྐྱེ་བ་འཛིན་མཁན་གྱི་གང་ཟག་ཉིད་ལ་ཐུན་མིན་དུ་དབང་བ་ཞིག་ལས། གཞན་སུས་ཀྱང་བཙན་དབང་དང༌། གནོན་ཤུགས། རང་འདོད་ལྟར་གང་བྱུང་བྱ་ས་མེད་པ་ནི་བདེན་པའི་གནས་ཚུལ་ཡིན། ལྷག་པར་དུ་ཡང་སྤྲུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་ལྟ་ཞོག སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཙམ་ཡང་བསམ་བཞིན་ཁས་ལེན་མི་བྱེད་པའི་ཆབ་སྲིད་དབང་འཛིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བླ་མའི་ཡང་སྤྲུལ་སྤྱི་དང༌། ཁྱད་པར་རྒྱལ་བ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་ཡང་སྤྲུལ་ངོས་འཛིན་ལ་དབང་ཤུགས་ཁོ་ནས་ཐེ་བྱུས་བྱེད་པ་ནི་ཆེས་མ་འཚམས་ཤིང༌། སོ་སོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་དང་ཡང་རྒྱབ་འགལ་དུ་སོང་བའི་རྫུན་སྤྱོད་ངན་གཡོ་ངོ་ཚ་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་ཀུན་གྱི་མཐོང་ཆོས་སུ་གྲུབ་གཤིས། དེ་རིགས་བྱུང་ཚེ་དེ་ལ་བོད་མི་རིགས་དང༌། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་རྗེས་འཇུག་གི་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ནས་ནམ་ཡང་ངོས་ལེན་དང༌། མོས་མཐུན་བྱེད་ཐབས་མེད།” ཅེས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དགོས་མཁོའི་ཆེད་༸རྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་ཐབས་ལ་ངོས་བཞེས་གནང་རྒྱུ་མིན་པ་གསལ་བཤད་གནང་ཡོད།

དེ་མ་ཟད་མགོན་པོ་གང་ཉིད་རྗེ་དགེ་འདུན་གྲུབ་ཀྱི་དགུང་གྲངས་ཙམ་དུ་ཕེབས་སྐབས་བོད་མི་མཚོན་པའི་དད་ལྡན་པ་རྣམས་གོ་བསྡུར་གནང་སྟེ་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་མུ་མཐུད་དགོས་མིན་བསྐྱར་ཞིབ་ཐག་གཅོད་གནང་རྒྱུ་དང་། གལ་ཏེ་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རྒྱུན་མཐུད་དགོས་པ་དང༌། སྐུ་ཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་བྱ་དགོས་ཀྱི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཤར་ཚེ་དེའི་བྱེད་སྒོའི་འགན་ཁུར་གཙོ་བོ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་བླ་བྲང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ཡིད་ཆེས་དགེ་རྩའི་དབང་ལྡན་འགན་འཛིན་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་དང༌། ཁོ་ཚོས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་དབུ་ཁྲིད་བླ་ཆེན་རྣམ་པ་དང༌། རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་ན་རིམ་དང་ལུས་དང་གྲིབ་བཞིན་འགྲོགས་པའི་དམ་ལྡན་ཆོས་སྲུང་ཁག་ལ་སྐབས་བསྟུན་ལམ་སྟོན་ཞུས་ཏེ་ཡང་སྤྲུལ་རྩད་གཅོད་ངོས་འཛིན་སྔོན་སྲོལ་བཞིན་བྱེད་དགོས་པ་དང༌། མགོན་པོ་མཆོག་ནས་ཀྱང་བྱེད་ཕྱོགས་དེ་དག་ལམ་སྟོན་གསལ་བཀོད་ཀྱི་ཡིག་འཇོག་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ལྟར་ཚུལ་མཐུན་རྩད་གཅོད་ངོས་འཛིན་བྱུང་བའི་ཡང་སྤྲུལ་ཞིག་ལས་གཞན་དུ་སྲིད་དོན་གྱི་དགོས་མཁོ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དབང་འཛིན་པས་མཚོན། སྲིད་དབང་འཛིན་པ་སུ་ཞིག་གིས་ཡང་སྤྲུལ་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་པ་བྱུང་ཚེ་དེ་ལ་སུས་ཀྱང་རྒྱལ་བའི་ཡང་སྤྲུལ་དུ་ངོས་འཛིན་དང་དད་མོས་བྱེད་མི་དགོས་པའི་ལམ་སྟོན་མཛད་ཡོད།

འདི་ལོ་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དགུང་གྲངས་ ༩༠ ལ་ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་བསྟུན་བོད་མི་ཐེ་བའི་མགོན་པོ་མཆོག་གི་རྗེས་འཇུག་པས་མགོན་པོ་མཆོག་ནས་སྐུའི་ཡང་སྲིད་སྐོར་ལམ་སྟོན་ཁ་གསལ་གནང་བའི་ཐུགས་རེ་གནང་བཞིན་ཡོད་ལ། འདི་ལོའི་ཟླ་བ་ ༣ ནང་འདོན་སྤེལ་གནང་བཞིན་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཕྱག་དེབ་མགྲིན་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མགྲིན་ཚབ་པ། ཞེས་པའི་ནང་དུའང་། མགོན་པོ་མཆོག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ཟླ་བ་ ༩ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་སྐུའི་ཡང་སྲིད་སྐོར་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་བའི་རྗེས་འདས་པའི་ལོ་ཕྲག་གཅིག་ལྷག་གི་ནང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་བླ་ཆེན་ཁག་དང་། བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་བོད་མི། ཧི་མ་ལ་ཡའི་ནང་པ། སོག་རིགས་སོགས་ཀྱི་མགྲིན་གཅིག་ཏུ་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་རྒྱུད་པ་མུ་མཐུད་གནས་དགོས་པའི་ཞུ་སྐུལ་རིམ་པ་གནང་བ་བཞིན། སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་མཛད་པ་མུ་མཐུད་སྐྱོང་སླད་མགོན་པོ་མཆོག་གི་སྐུ་ཐོག་རྗེས་མ་རང་དབང་ལྡན་པའི་འཛམ་བུ་གླིང་དུ་འཁྲུངས་ངེས་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱལ་བ་རིན་བྱོན་གྱི་མཛད་འགན་སྟེ། འཛམ་གླིང་ནང་བྱམས་སྙིང་རྗེ་གོང་མཐོར་གཏང་རྒྱུ་མཚོན། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་རྒྱུ། དེ་བཞིན་བོད་མི་མང་གི་མངོན་འདོད་མཚོན་དོན་དུ་མུ་མཐུད་གནས་རྒྱུ་ཡིན་པ་བཀའ་སྩལ་ཡོད། །

ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་གྱི་སྟ་གོན།

རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ང་གྲངས་ནས་བཟུང་བོད་བཙན་བཟུང་བྱས་རྗེས་བོད་མི་མང་ལ་ཞི་དྲག་གཉིས་ཀྱི་ལམ་ནས་དབང་སྒྱུར་བྱ་ཆེད་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་བླ་སྤྲུལ་རྣམ་པར་སྟངས་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དགོས་མཁོར་མཐོང་སྟེ། སྲིད་བྱུས་རིམ་པ་གཏན་འབེབས་ལག་བསྟར་དང་། ལྷག་པར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་སྐུའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་བྱ་རྒྱུའི་སྟ་གོན་ཐབས་དང་རྣམ་པ་འདྲ་མིན་ཐོག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། མགོན་པོ་མཆོག་གི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་ཞུ་རྒྱུར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ཆོག་མཆན་ངེས་པར་དགོས་ཚུལ་གྱི་བཤད་པ་རྒྱལ་སྤྱི་རྒྱལ་ནང་དུ་འབད་པ་ཆེན་པོས་སྤེལ་བཞིན་ཡོད།

རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༧༩༣ ལོའི་རྒྱ་ནག་གོང་མའི་བཀའ་རྒྱ་(Imperially Approved Ordinance for Better Governance of Tibet or the 29-article Ordinance)ཟེར་བའི་ནང་། ༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་གཙོས་པའི་བླ་སྤྲུལ་རྣམ་པ་གསེར་འབུམ་དཀྲུགས་འདོན་ལམ་ནས་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་ཞུ་རྒྱུ་དང་། ངོས་འཛིན་ཞུས་པའི་བླ་མའི་འོས་སྤྲུལ་ལ་པེ་ཅིང་ནས་ཆོག་མཆན་སྤྲོད་དགོས་ཚུལ་གསལ་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་དེ། དེ་ཉིད་ལུང་འདྲེན་གྱིས་རྒྱ་ནག་གོང་མའི་དབང་ཚད་གཅིག་མཚུངས་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ལའང་ཡོད་ཚུལ་སྒྲོག་པ་མ་ཟད། ལྷག་པར་ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བསྐོས་པའི་པཎ་ཆེན་ཟེར་བ་ཁོང་ཡང་གསེར་འབུམ་དཀྲུགས་འདོན་གྱི་ལམ་ནས་ངོས་འཛིན་བྱས་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་བསྟན་ཡོད།

རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༥ ལོར་བཀྲིས་ལྷུན་པོ་དགོན་དང་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ངོས་འཛིན་ཞུས་པའི་པཎ་ཆེན་དགེ་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་མཆོག་ལ་ངོས་འཛིན་མ་བྱས་པར་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་བཏང་སྟེ། དེའི་ཚབ་ཏུ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལག་ཆར་བཀོལ་སྤྱོད་ཆེད་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ལས་བྱེད་ཀྱི་ཕྲུ་གུ་རྒྱལ་མཚན་ནོར་བུ་ཟེར་བ་ཞིག་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་ཡང་སྲིད་དུ་བདམས་ཤིང་། སྐབས་དེ་དུས་བཟུང་རྒྱ་ནག་གིས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་ལ་ཐེ་གཏོགས་བྱ་རྒྱུའི་ངན་བྱུས་གཏིང་ཟིན་པར་བཤད་ཆོག ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ནས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་གཉིས་ནི་བླ་སློབ་ཀྱི་འབྲེལ་བས་མཐུད་དེ། ༸རྒྱལ་བ་ཕན་ཚུན་གྱི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་ཞུ་སྲོལ་ཡོད་པ་རེད།

མ་འོངས་པར་འབྲེལ་བ་དེ་ཉིད་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རང་གིས་བདམས་པའི་ཡང་སྲིད་ཚུལ་མཐུན་ཡིན་པ་སྒྲུབ་ཐབས་ལ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ངེས་རེད།

ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཕྱི་ལོ་ ༡༧༩༣ ལོའི་བཀའ་རྒྱ་གཞིར་བཟུང་གསེར་འབུམ་དཀྲུག་འདོན་གྱི་ལམ་ནས་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པ་དང་། བཅུ་གཉིས་པ་མ་གཏོགས་ངོས་འཛིན་ཞུས་མེད་ཅིང་། དེ་མིན་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་དགུ་པ་དང་། བཅུ་གསུམ་པ། བཅུ་གཞི་པར་དེ་ལྟར་གནང་མེད་པ་ནི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཞིག་རེད།

དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་འབྲེལ་མོལ་གནང་སྐབས། མགོན་པོ་མཆོག་གི་མ་འོངས་པའི་གནད་དོན་སྐོར་ལས། བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཟེར་བ་མེད་ཅེས་བསྐྱར་ཟློས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ། ལྷག་པར་དེང་སྐབས་རྒྱ་གཞུང་གིས་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་འོག་༸གོང་ས་མཆོག་གི་མ་འོངས་པའི་གནད་དོན་སྐོར་གྲོས་མོལ་བྱ་རྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་ཡོད་སྐོར་སྒྲོག་བཞིན་ཡོད། དེ་ཡང་འདི་ལོའི་ཟླ་བ་ ༢ ཚེས་ ༡༠ ཉིན་རྒྱ་ནག་ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་གི་མགྲིན་ཚབ་པས་རྒྱུན་ལྡན་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་ཐོག་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ “ཡང་དག་པའི་ལམ་”དུ་བསྐྱོད་པའི་རེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཟད། གལ་ཏེ་རྒྱ་ནག་གིས་བཏོན་པའི་ཆ་རྐྱེན་ལ་ངོས་བཞེས་གནང་ན། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་སྐུ་སྒེར་གྱི་མ་འོངས་པའི་གནས་བབ་སྐོར་གྲོས་མོལ་བྱ་རྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་ཡོད་ཚུལ་བསྒྲགས་ཡོད་པ་རེད། །

ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་གྱི་བདག་དབང་ངོ་མ་སུ་ལ་ཡོད་དམ། 

བོད་མི་མང་དང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་རྗེས་འབྲང་བ་ཡིན་ནོ་ཅོག་གིས་ཆོས་ལ་ཡིད་ཆེས་མེད་པའི་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་གཞུང་ལ་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དབུས་པའི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་བླ་སྤྲུལ་རྣམ་པའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་ཞུ་རྒྱུར་ཆོས་ཕྱོགས་དང་། ཁྲིམས་ལུགས་གང་གི་ཆ་ནས་ཀྱང་དབང་ཚད་མེད་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ལྷག་པར་༸རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་ནི་འདས་པའི་མི་ལོ་དྲུག་བརྒྱ་ལྷག་རིང་། བོད་དང་སོག་ཡུལ། རྒྱ་ནག་དང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་བརྒྱུད་དང་བཅས་པར་ནང་པའི་བསྟན་པ་དར་སྤེལ་གྱི་སྲོག་ཤིང་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཧོར་སོག་དང་རྒྱ་ནག་མན་ཇུ་དང་བཅས་པའི་རྒྱལ་པོ་དང་གོང་མ་ཚོའི་དད་གུས་ཞུ་ཡུལ་ཉག་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ། ལོ་རྒྱུས་སུ་ཆོས་སྲིད་གང་གི་ཐད་ཤུགས་རྐྱེན་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་སྟབས། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་ཞུ་སྒོའི་བདག་དབང་ཀྱང་མགོན་པོ་གང་ཉིད་དབུས་པའི་གང་དང་བླ་སློབ་ཀྱི་འབྲེལ་བས་མཐུད་པའི་རྗེས་འཇུག་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་པར་ཡོད་པ་ནི་དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་དུ་གྲུབ།

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ཟླ་བ་ ༩ ཚེས་ ༣༠ ཉིན་སྐབས་ ༡༥ པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་ ༢ པའི་ཐོག་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཡང་སྲིད་སྐོར་ལ་གཞུང་འབྲེལ་གྲོས་ཆོད་ཅིག་གཏན་འབེབས་གནང་སྟེ། མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཀྱི་ཡང་སྲིད་སྐོར་གྱི་ཐག་གཅོད་དབང་ཚད་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་ལས་ཆོས་མེད་དམར་པོའི་ལྟ་གྲུབ་འཛིན་མཁན་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱི་ཙམ་ཡང་བསམ་བཞིན་ཁས་ལེན་མི་བྱེད་པའི་ཆབ་སྲིད་དབང་འཛིན་པ་སུ་ལ་ཡང་མེད་པ་བཞིན་རྒྱ་ནག་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ལའང་མེད་པ་གསལ་སྟོན་དང་། ལྷག་པར་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༡ ནས་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་བླ་སྤྲུལ་གྱི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་དོ་དམ་བྱེད་ཐབས་ཀྱི་བཀའ་རྒྱ་ཨང་ལྔ་པ་ཟེར་བ་སོགས་ཀྱི་བཙན་བཀའ་དང་། སྲོལ་ཡིག མཛུབ་སྟོན། བསྒྲགས་གཏམ་ཟེར་བའི་སྔ་ཕྱིའི་ཡིག་རིགས་ཁག་ལ་ངོས་ལེན་ནམ་ཡང་བྱ་ཐབས་མེད་པས། གཞིས་བྱེས་བོད་མིས་མཚོན་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་རྗེས་འཇུག་སེར་སྐྱ་ཀུན་དང༌། བོད་དང་བོད་མིར་འབྲེལ་ཆགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་འགྲོ་ཡོངས་ནས་ངོ་རྒོལ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་གསལ་གཏོད་གནང་ཡོད།

རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ ༢༠༠༧ ལོར་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུའི་ཡང་སྲིད་དོ་དམ་བྱེད་ཐབས་ཞེས་པའི་ཁྲིམས་སྲོལ་གཏན་འབེབས་བྱས་ཏེ། བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེའི་འཛིན་སྐྱོང་སྤྱི་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བླ་སྤྲུལ་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་གྱི་དབང་ཆ་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་སོ་སོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དགོས་མཁོའི་ཆེད་དུ་བེད་སྤྱོད་བཏང་དང་གཏོང་བཞིན་པའི་ཐོག  བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁག་ཏུ་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་དང་། བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ།  གཏམ་བཤད་སྐོར་སྐྱོད་སོགས་རྣམ་པ་ཅི་རིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བོད་མི་སྐྱ་སེར་གཉིས་ལ་ཡང་སྲིད་སྐོར་སྤྱི་དང་། ཡང་སྒོས་སུ་༸རྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་སྐོར་ལ་འཁྱོག་བརྗོད་ཀྱི་དྲིལ་བསྒྲགས་དང་། ལས་འགུལ་འདྲ་མིན་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་སྤེལ་བཞིན་ཡོད་པའི་སྐབས་འདིར། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༢ ཟླ་བ་ ༩ ཚེས་ ༢༦ ཉིན་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་སྐུའི་ཡང་སྲིད་སྐོར་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་སྤེལ་ཏེ་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་སྐུའི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་སྐུ་དབང་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ལ་ཡོད་པ་ནན་བརྗོད་གནང་ཡོད། 

དེ་ཡང་གསལ་བསྒྲགས་དོན་ཚན་དྲུག་ཅན་དེའི་ནང་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ནས་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་༸སྐུའི་ཡང་སྲིད་ཕེབས་ཕྱོགས་སྐོར་༸མགོན་པོ་མཆོག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༩ ལོ་ནས་བཀའ་སློབ་རིམ་ཕེབས་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ཟླ་ ༩ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ཡོངས་ཁྱབ་གསལ་བསྒྲགས་བསྐྱངས་ཟིན་དང་། དེ་བཞིན་འབྱུང་འགྱུར་ཡང་༸རྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་དང་འབྲེལ་བའི་གནང་སྒོ་མཐའ་དག་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་གང་ཉིད་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་མཛད་རྒྱུ་ལས། གཞན་གཞུང་སྒེར་སུ་ལའང་ཐེ་བྱུས་བྱེད་པའི་དབང་ཚད་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱ་བའི་ཐད་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས་སུ་ཞིག་ལ་འགན་བསྐུར་ཇི་ལྟར་གནང་བ་བཞིན་དེའི་བརྒྱུད་རིམ་ནས་འགྲོ་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་ལས་འགན་གང་བསྐུར་སྐབས་དུས་སོ་སོའི་འབྲེལ་ཡོད་ནས་ཁུར་ངེས་ཡིན་པ་གསལ་སྟོན་དང་སྦྲགས། བཀའ་ཤག་གིས་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་གཞུ་སྒོ་གཞན་རྣམས་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་མུས་ཡིན་པ་གསུངས་ཡོད།

དེ་ལྟར་ཨ་རི་གཞུང་གིས་ཀྱང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༤ ལོར་བོད་ཀྱི་རྩོད་རྙོག་སེལ་བར་སྐུལ་དེད་ཀྱི་ཁྲིམས་ཡིག་གཏན་འབེབས་བ་དང་འབྲེལ། རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང༌། བོད་མི་མང༌། ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་གི་སྐོར་ལ་གནས་ཚུལ་རྫུན་སྒྲོགས་བྱེད་བཞིན་པ་དེ་དག་མཚམས་འཇོག་དགོས་པའི་ལངས་ཕྱོགས་གསལ་སྟོན་དང་སྦྲགས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་གྱི་བདག་དབང་རྒྱ་ནག་ལ་ཡོད་ཚུལ་གྱི་ལོག་བཤད་ལ་དགག་པ་སྐྱོན་ཡོད། 

དེ་མཚུངས་བོད་དང་བོད་མིར་འབྲེལ་ཆགས་ཚོགས་སྒེར་སྤྱི་དང་། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་རྗེས་འབྲང་བ་མང་པོས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་སྐུ་དབང་ཡོངས་རྫོགས་མགོན་པོ་མཆོག་དང་གང་གི་རྗེས་འཇུག་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་པར་ཡོད་སྐོར་ཡིག་ངག་གཉིས་ཐོག་ནས་གསལ་བཤད་དང་། གྲོས་ཆོད་རིམ་པ་བཞག་དང་འཇོག་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ནས་ཀྱང་བོད་མི་ཐེ་བའི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་མི་མང་དང་། བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་རྣམས་ནས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཡང་སྲིད་སྐུ་དབང་མགོན་པོ་གང་ཉིད་ཁོ་ནར་ཡོད་པ་ནན་བརྗོད་ཀྱི་གྲོས་ཆོད་ཁུངས་སོ་སོས་གཏན་འབེབས་ཡོང་བའི་རེ་སྐུལ་གནང་བཞིན་ཡོད། །

རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པ་དང་། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན།

སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་སྲིད་བྱུས་ལ་མཚོན་ན། དམར་ཤོག་རིང་ལུགས་དང་ཆོས་ལུགས་གཉིས་འགལ་ཟླར་ལྟ་གི་ཡོད་ནའང་། རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཐོག་མར་ཚུགས་པ་ནས་བཟུང་ཆོས་ལུགས་ཐོག་སྲིད་བྱུས་འཇམ་པོ་བཟུང་ཡོད། དེ་ནི་སྐབས་དེར་ཁོ་ཚོར་མི་མང་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ལ། དམིགས་བསལ་རྒྱ་ནག་གི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན།

རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་བོད་ནང་གི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་བཟུང་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༤༩ ལོར་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་གསར་དུ་བཙུགས་མ་ཐག་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་བཏིང་ཞིང་། མའོ་ཙེ་ཏུང་སྒེར་ངོས་ནས་འཆར་གཞི་དེ་དག་ལ་ཆོག་མཆན་སྤྲད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ཟླ་བ་བཅུ་པར་བཅིངས་བཀྲོལ་དམག་གིས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་རྗེས་བོད་གཞུང་ལ། ཀྲུང་དབྱང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་དང་བོད་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་དབར་གྱི་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་འགྲོལ་འབྱུང་ཐབས་སྐོར་གྱི་གྲོས་མཐུན་དོན་ཚན་བཅུ་བདུན་ཞེས་པར་བཙན་པོས་གྲོས་མོལ་བྱེད་དུ་བཅུག དེ་བརྒྱུད་བོད་མི་མང་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོའི་ནང་བཅུག་སྟེ། བོད་ལ་རང་སྐྱོང་གནས་བབ་སྤྲད་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གི་འགོ་ཁྲིད་འོག་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་ངོ་བོར་བཞག

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ལོ་རབས་ཀྱི་མཇུག་ཏུ་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་བོད་ནང་གི་རང་ཉིད་ཀྱི་གནས་བབ་ལ་གདེང་སྤོབས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་སྟེ། བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་དམ་དྲག་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་འགོ་བཙུགས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་༸གོང་ས་མཆོག་བོད་ནས་བྲོས་བྱོལ་ལ་ཕེབས་རྗེས། རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་དྲག་གནོན་ཅན་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་བྱས་ཤིང་། ༸གོང་ས་མཆོག་བྲོས་བྱོལ་དུ་ཕེབས་མ་ཐག མའོ་ཡི་སྲིད་གཞུང་གིས་མཆོད་གཞིས་རྣམས་བཙན་འཕྲོག་བྱས་པ་དང་དགོན་སྡེ་མང་པོ་སྒོ་བརྒྱབ། དེ་རྗེས་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་（༡༩༦༦-༧༦）དགོན་པ་གཏོར་བཤིག་བཏང་བ་དང་། གྲྭ་བཙུན་བཙོན་འཇུག་བྱས་པ། ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱེད་རྒྱུར་བཀག་སྡོམ་བྱས་པ་རྣམས་ཡིག་ཆར་ཁ་གསལ་འཁོད་ཡོད། དེ་ལྟར། མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་དུས་སྐབས་སུ་ཆོས་ལུགས་སྲིད་བྱུས་སྤྱི་དང་། ལྷག་པར་དུ་བོད་ནང་ལག་སྟར་བྱེད་པའི་ཆོས་ལུགས་སྲིད་བྱུས་ནི་མར་ཁེ་སིའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱིས་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། རྒྱལ་ནང་གི་ཆབ་སྲིད་བརྟན་ལྷིང་དང་། རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་གཙོ་བོར་བཟུང་སྟེ་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་ནི་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྗེས་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ལུགས་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་ཀ་བ་གཙོ་བོར་གྲུབ་ཡོད། 

མའོ་འདས་པའི་རྗེས་སུ་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་སྲིད་བྱུས་རིམ་པ་གཉིས་པ་འགོ་ཚུགས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༢ ལོར་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གིས་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་སུ་རྒྱ་ནག་ནང་ཆོས་ལུགས་ཐོག་དྲག་གནོན་དང་། དགོན་སྡེ་གཏོར་བཤིག་ཚབས་ཆེན་བྱུང་བར་ངོས་ལེན་གཙང་མ་བྱས་ཏེ། ང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དུས་རིམ་ནང་གི་ཆོས་ལུགས་དཀའ་རྙོག་སྐོར་གྱི་གཞི་རྩའི་ལྟ་ཚུལ་དང་སྲིད་བྱུས།(The Basic Viewpoint and Policy on the Religious Question during Our Country’s Socialist Period) ཞེས་པའི་གྲོས་ཆོད་གལ་ཆེན་ཞིག་གཏན་འབེབས་བྱས་ཤིང་། དེར་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཡིག་ཆ་ཨང་ ༡༩ ཞེས་ཟེར་ལ། དེ་ཉིད་དེང་ཞའོ་ཕིང་གི་འོག་ཏུ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཐེ་བའི་ཆོས་ལུགས་སྲིད་བྱུས་ཡོངས་ཀྱི་ལམ་སྟོན་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར། ཡིག་ཆ་ཨང་ ༡༩ པས་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ནང་གི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དང་། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས། ས་མཚམས་ཁུལ་གྱི་མི་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་སྐོར་གསལ་སྟོན་བྱས་ཡོད། དེ་བརྒྱུད་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བསྐྱར་ཞིབ་ཟིན་པའི་ཆོས་ལུགས་སྲིད་བྱུས་དང་འབྲེལ་གཞི་རྩའི་དྲི་བ་ཞིག་བཏོན་ཡོད་པ་སྟེ། རྒྱལ་ཁབ་བརྟན་ལྷིང་དང་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ། དེ་བཞིན་རྒྱལ་སྤྱིའི་འབྲེལ་བ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བཞིན་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་དགྲ་བོའི་ཤུགས་རྐྱེན་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གནད་དོན་འདི་ཚུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐོག་སེལ་ཐུབ་བམ། ཞེས་པ་དེ་ཡིན། དེང་ཞའོ་ཕིང་གིས་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་བྱས་པ་བཞིན། རྒྱལ་ནང་གི་སྤྱི་ཚོགས་བརྟན་ལྷིང་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་ཀྱི་ཆ་གཉིས་ཀར་ངོས་ལེན་བྱས་ཏེ། བསྒྱུར་བཅོས་སྒོ་འབྱེད་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་གསར་པའི་དགོས་མཁོ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ལུགས་སྲིད་བྱུས་བསྐྱར་བཅོས་བྱས།

རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ངོས་ལེན་ཡོད་པའི་ཆོས་ལུགས་ཚོགས་ཁག་གི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་སླར་གསོ་བྱེད་པར་ཆོག་མཆན་སྤྲད་ཀྱང་། དེ་ལྟ་བུའི་སླར་གསོའི་ལས་གཞིར་ཚད་བཀག་གསལ་པོ་བཟོས་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༢ ལོར་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ལེའུ་གཉིས་པའི་དོན་ཚན་སོ་དྲུག་པའི་ནང་དུ་ཆོས་དད་རང་དབང་ལ་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་སྤྲད་ནའང་། ཆོས་ལུགས་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་ནས་ཞིང་བྲན་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཁེ་དབང་སླར་གསོ་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་འོག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིད་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པ། ཡང་ན་རྒྱལ་ཁབ་བམ་མི་རིགས་ཀྱི་མཐུན་སྒྲིལ་ལ་དོ་ཕོག་གཏོང་མི་ཆོག་པའི་བཀའ་ཕབ། 

གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ལུགས་སྲིད་བྱུས་འདིའི་འོག་ཏུ། རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལྷན་དུ་འབྲེལ་བ་བསྐྱར་གསོ་བྱ་འགོ་བཙུགས་ཏེ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༩ ལོར་དེང་ཞའོ་ཕིང་གི་ཆོག་མཆན་འོག་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཁོང་གི་གཅེན་པོ་རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ལགས་བརྒྱུད་འབྲེལ་བ་བསྐྱར་གསོ་བྱས་ཤིང་། པེ་ཅིན་གཞུང་གིས་༸གོང་ས་མཆོག་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་ན། བོད་ནང་རྒྱ་ནག་གི་དབང་བསྒྱུར་དེ་སྲ་བརྟན་དུ་འགྲོ་ངེས་པའི་ཡིད་ཆེས་བྱས་ཡོད། རྒྱལ་ལོ་དོན་གྲུབ་ལགས་ཀྱིས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་པའི་ཞིབ་འཇུག་གྲོས་མོལ་ཐེངས་གཉིས་(༡༩༨༢ དང་ ༡༩༨༤ ལོར་)ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་གནང་། འོན་ཀྱང་དེས་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དང་༸གོང་ས་མཆོག་དབར་གྱི་གྲོས་མོལ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞིག་ཏུ་འཁྲིད་མ་ཐུབ། དེའི་རྗེས་སུ་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༨ ཟླ་བ་དྲུག་པར་ཡུ་རོབ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱི་སི་ཏར་སི་སྦག་ཏུ་གསུང་བཤད་གནང་སྟེ། བོད་དོན་རྒྱལ་སྤྱིར་ཁྱབ་བསྒྲགས་གནང་བ་བརྒྱུད་རྒྱ་ནག་ལ་གནོན་ཤུགས་སྤྲད་པ་དང་། དེའི་ལན་དུ་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་"ཁ་བྲལ་རིང་ལུགས་པ་"ཞེས་མིང་བཏགས། འོན་ཀྱང་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་དེ་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་སྲིད་བྱུས་དང་མཐུན་པར་གནས་ཤིང་། དོན་དངོས་སུ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༠ ལོ་རབས་ནས་བཟུང་། རྒྱ་ནག་གིས་བོད་མི་ཚོའི་སེམས་ནང་ཆོས་ལུགས་དང་། ༸གོང་ས་མཆོག་གི་ཤུགས་རྐྱེན་དུས་ཀྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས་ཇེ་ཆུང་དུ་གཏོང་ཆེད། བོད་དེ་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་ཤས་གཞན་དང་མཉམ་དུ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཐོག་ནས་ཟླ་སྒྲིལ་བྱ་རྒྱུ་གལ་གནད་ཆེན་པོར་བརྩིས།

ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༠ ཙམ་ནས་བཟུང་རྒྱ་ནག་ནང་ཆོས་ལུགས་སླར་གསོའི་ལས་གཞི་ཆེན་པོ་ཞིག་འགོ་བཙུགས་པ་དང་མཉམ་དུ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༡ ལོར་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་དབུས་ལས་ཁུངས་ནས་ཡིག་ཆ་ཨང་ ༦ ཞེས་པ་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་ནས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་སྟངས་འཛིན་བྱེད་པའི་སྒྲིག་གཞི་ཁག་གཏན་འབེབས་བྱས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༤ ལོར་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ་དོ་དམ་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་ (Regulations on Managing Religious Activities of the State Council) （ཡིག་ཆ་ཨང་༡༤༤)ནང་དུ་ཆོས་ལུགས་ཚོགས་པ་ཁག་ས་གནས་གཞུང་ལ་དེབ་སྐྱེལ་བྱེད་དགོས་པ་དང་། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ལས་འཛེམས་དགོས་པའི་ཁས་ལེན་བྱེད་དགོས་པར་བཟོས་ཤིང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༥ ལོར་(ཕ་ལུན་གོང་ཐེ་བའི་)ཆོས་ལུགས་ཚོགས་པ་བཅོ་ལྔ་ "ལྟ་བ་ངན་པ་"རུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ནས་བཀག་སྡོམ་བྱས། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༧ ལོར་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་རྒྱ་ནག་ནང་གི་ཆོས་དད་རང་དབང་སྐོར་གྱི་རྒྱབ་ཤ་དཀར་པོ་ཞིག་བཏོན་པ་དེའི་ནང་དུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་ནང་དུ་སྤེལ་དགོས་པར་བཤད། སྒྲིག་གཞི་དམ་དུ་བཏང་ཡང་། གལ་སྲིད་ཆོས་ལུགས་ཚོགས་པ་ཁག་གིས་རྒྱལ་ཡོངས་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཅུས་(State Religious Affairs Bureau )དང་པེ་ཅིན་གྱིས་ཆོག་མཆན་སྤྲད་པའི་རྒྱལ་གཅེས་ཆོས་ལུགས་ཚོགས་པའི་ལམ་སྟོན་འོག་ལས་དོན་སྤེལ་ན་དེར་བཟོད་བསྲན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅིང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ལོའི་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པར་རྒྱལ་ཡོངས་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་སུ། ཅང་ཙེ་མིན་གྱིས་ཆོས་ལུགས་ཁག་ལ་"ལམ་སྟོན"མང་དུ་གཏོང་དགོས་པ་དང་། དེ་དང་མཉམ་དུ་ལས་བྱེད་པ་ཚོས་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ཆོས་ལུགས་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་དགོངས་དོན་ལ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གནས་དགོས་པ་ལས། འཛིན་སྐྱོང་གི་ཐབས་ལམ་བརྒྱུད་ནས་རྒྱ་ནག་ནང་གི་ཆོས་ལུགས་རྩ་མེད་བཟོ་མི་ཆོག་པའི་དྲན་སྐུལ་བྱས། ཆོས་ལུགས་ལ་འཛིན་པའི་བཟོད་བསྲན་གྱི་ཐབས་ལམ་འདི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་འཛིན་པའི་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་སྲིད་བྱུས་ནང་དུའང་མངོན་ཞིང་། དེ་ཡང་ཅང་ཙེ་མིན་སྲིད་འཛིན་གྱི་དུས་སྐབས་སུ་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་དང་ལྷན་དུ་གཞུང་འབྲེལ་མིན་པའི་འབྲེལ་བ་བསྐྱར་གསོ་བྱས་ཡོད་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ལོའི་ཟླ་བ་དགུ་པ་ནས་བཟུང་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་འགྱུར་ཁང་དང་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཚབ་གཙོ་བོ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་ལགས་དབར་གཞུང་འབྲེལ་གྱི་གྲོས་མོལ་འགོ་བཙུགས།

ཅང་གི་རྗེས་འཇུག་ཧུའུ་ཅིན་ཐའོ་ཡི་འོག་ཏུ་རྒྱ་ནག་གི་སྤྱི་ཡོངས་ཆོས་ལུགས་སྲིད་བྱུས་ལ་འཕོ་འགྱུར་ཐེབས་ཏེ། ཆོས་ལུགས་རང་དབང་ལ་དམ་དྲག་ཆེ་རུ་གཏོང་བའི་རྟགས་མཚན་དང་པོ་དེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ལོར་རྒྱལ་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་བཀའ་རྒྱ་ཨང་༤༢༦（ཡིག་ཆ་ཨང་༦）"ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་སྒྲིག་གཞི"(The Regulations on Religious Affairs)ཞེས་པ་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་དེ་རེད། སྒྲིག་གཞི་འདིའི་ནང་དུ་རྒྱ་ནག་ནང་གི་ཆོས་ལུགས་དེ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་ལམ་གཏོར་བཤིག་གཏོང་བར་བེད་སྤྱོད་བྱེད་མི་ཆོག་པ་（དོན་ཚན་༣ པ།）དང་། ཆོས་ལུགས་སྒྲིག་འཛུགས་གསར་པ་འཛུགས་རྒྱུར་བྱ་རིམ་དམ་དུ་བཏང་བ། ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བར་དམ་དྲག་ཆེ་རུ་བཏང་བ།（དོན་ཚན་༨ དང་༡༢) ཆོས་ལུགས་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་ལ་ངེས་པར་དུ་སྔོན་ལ་གཞུང་གི་ངོས་ལེན་ཐོབ་དགོས་པ་（དོན་ཚན་༢༩）བཅས་གཏན་འབེབས་བྱས། 

བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་མཚོན་ན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ལོའི་སྒྲིག་གཞི་འདི་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཡོད། གང་ཡིན་ཞེ་ན་དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་བླ་ཆེན་རྣམས་ཀྱི་འདེམས་སྒྲུག་ཐད་ལ་སྒྲིག་གཞི་བཟོས་ཏེ་ལག་བསྟར་བྱས་པ་དང་པོ་ཡིན། ཡིག་ཆ་ཨང་ ༦ པའི་དོན་ཚན་ ༢༧ པའི་ནང་དུ་"བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་དེ་ནང་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་གི་ལམ་སྟོན་འོག་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་དང་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ལམ་ནས་བྱེད་དགོས་ཤིང་། དེ་ནས་མི་མང་སྲིད་གཞུང་གི་ཆོས་ལུགས་ལས་ཁུངས་ལ་སྙན་སེང་ཞུ་དགོས།"ཞེས་བཀོད། འདི་ནི་དབུས་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་བླ་ཆེན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྲིད་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་འགོ་བཙུགས་པའི་རྟགས་མཚན་དང་པོ་དེ་རེད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༤ ལོའི་སྒྲིག་གཞིའི་ནང་དུ་གཞུང་གིས་སྤྲུལ་སྐུའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་ཐད་ལ་བྱེད་ཐབས་ངེས་ཅན་ཞིག་བཀོད་མེད་ཀྱང་། དོན་ཚན་ ༢༧ པ་དེས་རྗེས་སུ་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གཏན་འབེབས་བྱེད་པའི་རྨང་གཞི་བཏིང་ཡོད། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ལོར་རྒྱལ་ཡོངས་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཅུས་(State Religious Affairs Bureau )ཀྱིས་བཀོད་ཁྱབ་ཨང་ལྔ་པ་"བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་སྤྲུལ་སྐུའི་ཡང་སྲིད་དོ་དམ་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི"(Measures on the Management of the Reincarnation of Living Buddhas of Tibetan Buddhism)ཞེས་པ་བཏོན་པ་དེས། དབུས་གཞུང་གིས་སྤྲུལ་སྐུའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་དང་བསྐོ་བཞག་གི་བརྒྱུད་རིམ་ཡོངས་རྫོགས་ལ་སྟངས་འཛིན་བྱ་རྒྱུའི་འདུན་པ་ཡོད་པ་གསལ་པོ་བསྟན། སྒྲིག་གཞིའི་ནང་དུ་བོད་ནང་གི་དགོན་སྡེ་དེབ་སྐྱེལ་ཟིན་པ་ཁོ་ནས་སྤྲུལ་སྐུའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་ཆེད་ཞུ་སྙན་འབུལ་ཆོག་པ་（དོན་ཚན་༣）དང་། གཞུང་གི་ཆོག་མཆན་མེད་པར་སྤྲུལ་སྐུའི་ཡང་སྲིད་འཚོལ་བའམ་ངོས་འཛིན་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་དོན་གང་ཡང་སྤེལ་མི་ཆོག་པ（དོན་ཚན་༧། གཞུང་གི་ཆོག་མཆན་སྔོན་ཐོབ་མེད་པར་སྤྲུལ་སྐུའི་འོས་མི་འཚོལ་མཁན་གྱི་མི་སྒེར་རམ་ཚོགས་པ་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་ནག་ཉེས་བསགས་པར་ངོས་འཛིན་གྱིས་ཉེས་ཆད་ནན་མོ་གཅོད་རྒྱུ་（དོན་ཚན་༡༡）བཅས་གསལ་པོར་བཀོད་ཡོད། དེའི་ཐོག་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་སྤྲུལ་སྐུ་དཔེར་ན་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལྟ་བུ་རྣམས་ངེས་པར་དུ་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཐོ་རིམ་སྲིད་གཞུང་གི་སྡེ་ཚན་ནས་ཆོག་མཆན་ཐོབ་དགོས་པ་（དོན་ཚན་༥ དང་༩）གསལ་པོར་བཀོད་ཡོད་ལ། དེ་ལྟར་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ལོའི་ཟླ་བ་དགུ་པའི་ཚེས་གཅིག་ནས་བཟུང་སྤྲུལ་སྐུ་ཡིན་ནོ་ཅོག་གི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྒོ་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱ་ནག་དབུས་གཞུང་གི་སྟངས་འཛིན་འོག་ཏུ་ཚུད།

དམར་ཤོག་ཚོགས་པས་སྤྲུལ་སྐུའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་ཐད་སྒྲིག་གཞི་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་གཏན་འབེབས་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཅིག་ནི། ༸གོང་ས་མཆོག་དང་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབར་གྱི་འབྲེལ་མཐུད་ལ་མདུན་སྐྱོད་མ་བྱུང་བ་དེ་ཡིན། ༸གོང་ས་མཆོག་གི་གྲོས་མོལ་སྐུ་ཚབ་གཙོ་བོ་རྒྱ་རི་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་ལགས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་ན། ཁོང་གིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ནས་ ༢༠༡༠ བར་གྲོས་མོལ་ཐེངས་དགུ་གནང་བའི་ནང་ནས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༥ ལོའི་ཟླ་བདུན་པའི་གྲོས་མོལ་ཐེངས་བཞི་པའི་བར་དུ་ཕྱོགས་གཉིས་ཀར་འདོད་བློ་ཁེངས་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་ཡང་། དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱ་ནག་གི་ལངས་ཕྱོགས་མཁྲེགས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་། ༸གོང་ས་མཆོག་གི་ཐོག་ལ་རྒྱུན་མཐུད་དེ་དྲིལ་བསྒྲགས་ལོག་པའི་ལས་འགུལ་སྤེལ་འགོ་བཙུགས་ཡོད་སྐོར་གསུངས། མཁྲེགས་འཛིན་གྱི་ལངས་ཕྱོགས་འདི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོར་བོད་ནང་ཞི་རྒོལ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་དུས་སྐབས་དང་མཉམ་དུ་འཁེལ་ཞིང་། གནས་ཚུལ་འདི་དག་གིས་༸གོང་ས་མཆོག་གིས་རྒྱ་ནག་གི་ཆ་རྐྱེན་ལ་མོས་མཐུན་གནང་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་ཉུང་དུ་བཏང་། དེ་ལྟར་གྲོས་མོལ་བརྒྱུད་ནས་བོད་རྒྱའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཇེ་ཆུང་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། ༸གོང་ས་མཆོག་དགུང་ལོ་མཐོ་རུ་ཕྱིན་པའི་གནས་སྟངས་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་སྲིད་བྱུས་ལ་འགྱུར་བ་ཕྱིན་ཡོད་པར་མངོན། གཅིག་བྱས་ན་རྒྱ་ནག་གི་དབུ་ཁྲིད་ཚོས་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༠ ལོ་རབས་ཀྱི་འགོ་སྟོད་དུ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་ཐད་རྙོག་གྲ་བྱུང་བ་ཕྱིར་དྲན་གྱིས་༸གོང་ས་མཆོག་གི་ཡང་སྲིད་འཚོལ་བའི་དུས་ལ་བབ་དུས་དེ་འདྲའི་རྙོག་གྲ་མི་ཡོང་བའི་སྔོན་འགོག་བྱེད་པའང་ཡིན་སྲིད།

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ལོ་ནས་བཟུང་རྒྱ་ནག་གི་ད་ལྟའི་འགོ་ཁྲིད་སྲིད་འཛིན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་རྒྱ་ནག་ནང་གི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ཡོངས་རྫོགས་ལ་དམ་དྲག་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་། འདི་ནི་ཁོང་གིས་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་དབང་ཆ་སླར་གསོ་བྱེད་པ་དང་། དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་དབང་སྒྱུར་ལ་གནོད་པའི་བསམ་བློ་འཁྱེར་མཁན་གྱི་ “ངན་ཤུགས་”རྣམས་འགོག་རྒྱུའི་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་འཆར་གཞིའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ལོའི་ལོ་མགོར་བཏོན་པའི། ད་ལྟའི་ལྟ་བའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་གྱི་གསལ་བསྒྲགས་(The Communique on the Current State of the Ideological Sphere )（ཡིག་ཆ་ཨང་༩ ཡང་ཟེར）ནང་དུ་"མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གནད་དོན་བེད་སྤྱོད་བྱས་ནས་རྒྱ་ནག་དབྱེ་འབྱེད་དང་གཏོར་བཤིག་གཏོང་བ་"དེ་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ཡུན་རིང་གི་དབང་སྒྱུར་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་པ་དང་སྦྲགས་དེར་གདོང་ལེན་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་བསྟན་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོའི་ཟླ་བ་ལྔ་པར་ཁོང་གིས་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་འགྱུར་ཁང་གི་ཚོགས་འདུ་བསྐོང་འཚོགས་བྱས་ཏེ་རྒྱ་ནག་གི་ཆོས་ལུགས་རྣམས་"རྒྱ་ནག་ཅན་དུ་བསྒྱུར་"དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་མངོན་གསལ་དོད་པོས་བྱས་པ་དང་། འབོད་སྐུལ་དེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ལོའི་ཟླ་བཞི་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་ཚོགས་འདུའི་སྐབས་སུའང་བསྐྱར་ཟློས་བྱས། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་བརྒྱུད་རིམ་འདི་ཁྲིམས་ལུགས་བརྒྱུད་ནས་དོ་དམ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཡོངས་བསྒྲགས་བྱས་པ་མ་ཟད། རྒྱལ་ཡོངས་ཆོས་ལུགས་ལས་དོན་(State Administration for Religious Affairs)གྱི་འགན་འཛིན་ཝང་ཙོ་ཨན་གྱིས་རྒྱ་ནག་ནང་གི་ཆོས་ལུགས་རྣམས་"ས་གནས་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བའི"བརྒྱུད་རིམ་ཐོག་ལམ་སྟོན་བྱེད་དགོས་པར་བཤད་དེ། དེའི་རྗེས་སུ་ཁྲིམས་དང་སྒྲིག་གཞི་དོན་ཚན་མང་པོ་བཏོན་ཡོད། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ལོའི་ཟླ་གཉིས་པར་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་ཆོས་ལུགས་ཚོགས་པ་དང་། དགེ་རྒན། སློབ་གྲྭ་ཡོངས་རྫོགས་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་སུ་དེབ་སྐྱེལ་བྱེད་དགོས་པ་དང་། ཆོས་ལུགས་སློབ་གྲྭ་གསར་འཛུགས་དང་། མི་མང་འདུ་འཛོམས། ས་གནས་སུ་ཆོས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་དང་བྱེད་སྒོ་གཞན་སྤེལ་བར་སྔོན་ཚུད་ནས་ཆོག་མཆན་ངེས་པར་དུ་ཞུ་དགོས་པ་བཟོས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལོའི་ཟླ་གཉིས་པར་"ཆོས་ལུགས་ཚོགས་པ་ཁག་དོ་དམ་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་"(Measures for the Administration of Religious Groups )ཞེས་པ་བཏོན་ཞིང་། དེའི་ནང་དུ། ཆོས་ལུགས་ཚོགས་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ལོའི་སྒྲིག་གཞིའི་དགོངས་དོན་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིད་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པ་ཙམ་མིན་པར་"ངེས་པར་དུ་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིད་དང་ལེན་བྱེད་དགོས་པ་"（དོན་ཚན་༥）དང་། དེ་བཞིན་ས་གནས་དང་དབུས་གཞུང་གི་ལྟ་རྟོག་དང་། ཞིབ་བཤེར། འཛིན་སྐྱོང་བཅས་ངེས་པར་དུ་དང་ལེན་བྱེད་དགོས་（དོན་ཚན་༦）པ། དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་བཀོད་ཁྱབ་དང་སྲིད་བྱུས་ཁག་ཡོངས་བསྒྲགས་བྱེད་པ། དད་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་སློབ་གསོ་དང་ལམ་སྟོན་བྱས་ནས་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིད་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དུ་འཇུག་དགོས་པ་（དོན་ཚན་༡༧）། དམིགས་ཡུལ་འདིའི་ཆེད་དུ་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་ལུགས་གཏན་འབེབས་བྱེད་དགོས་པ་（དོན་ཚན་༢༥）བཅས་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད། 

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལོ་ནས་བཟུང་སྒྲིག་གཞི་རེ་རེ་བཞིན་གཏན་འབེབས་བྱས་ཏེ་རྒྱ་ནག་ནང་གི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོར་དམ་དྲག་ཆེ་རུ་བཏང་བ་དང་། ཆོས་ལུགས་རྣམས་རྒྱ་ནག་ཅན་དུ་བསྒྱུར་བར་གནོན་ཤུགས་སྤྲད། སྒྲིག་གཞི་འདི་དག་གི་ནང་དུ་གཞུང་གི་ཆོག་མཆན་མེད་པར་རྒྱལ་ནང་གི་དྲ་རྒྱའི་ནང་སྤེལ་བའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་མི་ཆོག་པ་（དྲ་རྒྱའི་ཆོས་ལུགས་གནས་ཚུལ་དོ་དམ་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི། ༢༠༢༡ ལོའི་ཟླ་༣ (Measures for the Administration of Internet Religious Information Services, March 2021）མ་ཟད། གཞུང་ལ་ཆོས་ལུགས་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་གི་དཔལ་འབྱོར་གནས་བབ་ལ་ལྟ་རྟོག་དམ་པོ་བྱ་རྒྱུའི་དབང་ཆ་སྤྲད་པ།（ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོའི་ས་གནས་ཀྱི་དངུལ་རྩིས་དོ་དམ་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི། ༢༠༢༡ ལོའི་ཟླ་ ༦ Measures on Financial Management of Venues for Religious Activities, June 2021）། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱིས་ངེས་པར་དུ་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དགོངས་པ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་པ་（ཆོས་ལུགས་བྱེད་སྒོའི་ས་གནས་དོ་དམ་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི། ༢༠༢༣ ལོའི་ཟླ་༩Measures for the Management of Religious Activity Venues, September 2023)བཤད་ཡོད། 

རྒྱ་ནག་ནང་གི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ཡོངས་རྫོགས་ལ་གཞུང་དང་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་སྟངས་འཛིན་རིམ་བཞིན་ཤུགས་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་པ་དེ་སྒྲིག་གཞིའི་ཚིག་བརྗོད་ནང་དུའང་གསལ་པོར་མཐོང་ཐུབ། དཔེར་ན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ལོའི་སྒྲིག་གཞིའི་ནང་དུ་ཆོས་ལུགས་ཚོགས་པ་ཁག་ལ་"ལམ་སྟོན"བྱས་ནས་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིད་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལོའི་སྒྲིག་གཞིའི་ནང་དུ་དེ་ལས་དབང་ཤེད་ཆེ་བའི་ཐོག་ནས་"ངེས་པར་དུ་དང་ལེན་བྱེད་དགོས"ཞེས་པ་དང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༣ ལོའི་སྒྲིག་གཞིའི་ནང་དུ་ཐག་གཅོད་རང་བཞིན་གྱི་(དང་ལེན་ཙམ་མ་ཡིན་པར་)"ངེས་པར་དུ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་གནས་དགོས་"པའི་ཐོག ཆོས་ལུགས་རྒྱ་ནག་ཅན་དུ་བསྒྱུར་དགོས་པ་བཀོད་ཡོད། འདི་དག་གིས་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་འགོ་ཁྲིད་ཚོའི་ནང་དུ་རྒྱ་ནག་ནང་གི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བརྟན་ལྷིང་ལ་གནོད་སྐྱོན་གཏོང་སྲིད་པས་སྟངས་འཛིན་དམ་པོ་བྱེད་དགོས་པའི་སེམས་འཚབ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་པ་མཚོན། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ཆབ་སྲིད་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བརྟན་ལྷིང་དེ་རིན་གང་ལ་ཐུག་ཀྱང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུ་དེ་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ལངས་ཕྱོགས་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན།

བོད་ནང་དུ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱིས་བརྟན་ལྷིང་མེད་པ་བཟོ་སྲིད་པའི་སེམས་འཚབ་དེ་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཐ་དད་ཡིན་པ་དང་། ས་མཚམས་ཁུལ་དུ་གནས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཇེ་ཆེར་གཏང་ཡོད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ལོའི་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་ལས་དོན་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་བདུན་པའི་སྐབས་སུ། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་བོད་ནང་གི་རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་བྱུས་དེ་བདེ་འཇགས་དང་། ཆབ་སྲིད་བརྟན་ལྷིང་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱ་རྒྱུ་གཙོ་བོར་འཛིན་རྒྱུ་ཡིན་པ་གསལ་པོ་བཟོས་ཤིང་། དེས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་དམ་དྲག་ཆེ་རུ་གཏང་རྒྱུ་ཡིན་པ་མཚོན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོ་ནས་བཟུང་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་ལས་བྱེད་རུ་ཁག་གཏན་འཇགས་བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཡོངས་ལ་བསྐོ་བཞག་བྱས་ཤིང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ལོའི་རྗེས་སུ་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་ཐོག་གྲྭ་བཙུན་རྣམས་"ཆབ་སྲིད་ཐོག་ཡིད་ཆེས་འཕེར་བ་"བཟོ་རྒྱུའི་ལས་གཞི་ལག་བསྟར་བྱས། དེ་ལྟར། རྒྱ་ནག་གི་སྤྱི་ཡོངས་ཆོས་ལུགས་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་གཞི་རྩ་ནང་ཁུལ་བརྟན་ལྷིང་ངེས་པར་དུ་འགན་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་སེམས་འཚབ་དེ། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་ནང་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཡོད་ལ། བོད་ནང་དུ་མི་རིགས་དང་། ས་བབ་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་རྒྱ་ནག་གི་སེམས་འཚབ་ཇེ་ཆེར་བཏང་ཡོད་པ་རེད། 

རྒྱ་ནག་གིས་ནང་ཁུལ་བརྟན་ལྷིང་གི་སེམས་འཚབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་ལྟ་སྟངས་དེ་༸གོང་ས་མཆོག་གི་སྐུ་ཕྲེང་རྗེས་མའི་ངོས་འཛིན་དང་འབྲེལ་བའི་སྲིད་བྱུས་གཏན་འབེབས་བྱ་རྒྱུའི་རྒྱུ་རྐྱེན་(གཅིག་པུ་དེ་མིན་ནའང་)གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན། །

“བོད་མི་རིགས་མུ་མཐུད་གནས་ངེས་རེད།”

“བོད་གངས་ཅན་པ་ཚོ། གནམ་ག་ཚོད་ཐིབ་ཡོད་ནའང་། སེམས་ཤུགས་ནམ་ཡང་མ་ཆག ཉི་མ་སྤྲིན་པའི་འོག་ནས་ཤར་བའི་དུས་ཤིག་ཤར་འོང་།” ཞེས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཕྱག་དེབ་གསར་པའི་མཐའ་འཇུག་ཏུ་བོད་མི་མང་ལ་རེ་སྐུལ་དང་སྦྲགས་བཀའ་སྩལ་འདུག 

ད་དུང་མུ་མཐུད་མགོན་པོ་མཆོག་གིས། “ང་ཚོ་ནི་དཀའ་ངལ་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་མཁན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ཡོད་པའི་མི་རིགས་ཤིག་རེད། ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་ལ་བོད་མི་རྩམ་ཟམ་པ་ཚོས་འཛམ་གླིང་གི་ཡང་ཐོག་ཏུ་གྲགས་པའི་བོད་མཐོ་སྒང་བདག་ཏུ་བཟུང་སྟེ་གནས་ཡོད།  ལོ་ངོ་ཉིས་སྟོང་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ནང་ང་ཚོས་དཀའ་ངལ་སྣ་ཚོགས་མྱངས་ཡོད་ཀྱང་། རང་གི་ངོ་བོ་མཚོན་པའི་ཆོས་དང་། རིག་གཞུང་། སྐད་ཡིག་གཅེས་སྲུང་བྱས་ཡོད། དེང་སང་གི་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་གཞུང་གི་བཙན་འཛུལ་གྱི་དུས་སྐབས་ནག་པོ་འདི་མཐའ་མེད་པ་ལྟར་སྣང་ཡང་། ང་ཚོའི་ལོ་རྒྱུས་རིང་མོའི་ནང་དུ་འདི་ནི་རྨི་ལམ་ངན་པ་ཐུང་ངུ་ཞིག་ཙམ་རེད།”ཞེས་ལམ་སྟོན་དང་འབྲེལ་སེམས་སྐུལ་མཛད་འདུག 

མགོན་པོ་མཆོག་གུང་གྲངས་མཐོ་པོར་ཕེབས་པ་དང་། རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་གཞུང་འཛམ་གླིང་གི་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཏུ་འགྱུར་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར། མི་མང་པོས་བོད་ཀྱི་མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་དང་། བོད་ཀྱི་གནད་དོན་རིམ་པས་ཡལ་འགྲོ་སྲིད་པའི་ཐད་བློ་འཚབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ནའང་། མགོན་པོ་གང་ཉིད་ནས་ཕྱག་དེབ་གསར་པའི་ནང་དུ་དེ་ལྟར་འོང་མི་སྲིད་པའི་ལུང་བསྟན་དང་སྦྲགས། ༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་དེ་བཞིན་དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་བོད་མི་རྣམས་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་རྒྱུར་ནུས་པ་ཆེ་ནའང་། ༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྒྲིག་འཛུགས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་ནི་ལོ་ངོ་ ༥༠༠ ཙམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཤིག་ཡིན་ལ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནི་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་གི་ཡིན་སྟབས། བོད་ཀྱི་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་དེ་གནའ་བོའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་སེར་གྱི་ལས་དབང་དང་འབྲེལ་ཡོད་པས་མུ་མཐུད་གནས་ངེས་ཡིན་པ་བཀའ་གནང་འདུག

བོད་གསོན་གནས་ཐུབ་རྒྱུ་ནི་བོད་མི་ཁོ་ནའི་ཁེ་ཕན་ཆེད་མ་ཡིན་པར། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གི་གཏེར་མཛོད་དུ་ཡོད་པའི་ནང་པའི་བསླབ་བྱ་མཚོན་པའི་རིག་གནས་རྣམས་ནི་འགྲོ་བ་མི་སྤྱིའི་བདེ་དོན་ལ་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་ཡོད་ལ། ལྷག་པར་བྱམས་སྙིང་རྗེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རྩིས་ཟིན་པའི་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དེ་འཛམ་གླིང་ནང་ཞི་བདེ་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་བཟང་སྤྱོད་གོང་འཕེལ་གཏོང་བར་ཕན་རླབས་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཡང་ཡང་བཀའ་གནང་གི་ཡོད་ལ། རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཉིད་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ་གནང་རྒྱུ་ཐུགས་སྐྱེད་དམ་བཅའ་རུ་བདག་གིར་བཞེས་ཡོད། །

འོས་སྤྲུལ་གཉིས།

རྒྱ་བོད་ཞི་འགྲིག་མ་བྱུང་བར་མུ་མཐུད་གནས་ཤིང་། གལ་ཏེ་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ལོགས་སུ་སྐུ་སྐྱེ་བཞེས་པ་དང་། རྒྱ་ནག་མི་མང་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དགོས་མཁོའི་ཆེད་ཡང་སྲིད་གཞན་ཞིག་གདམས་ན། ༸གོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་ལྔ་པའི་ཡང་སྲིད་འོས་སྤྲུལ་གཅིག་ལས་མང་བ་དུས་མཉམ་དུ་བྱུང་སྲིད།

དེ་ལྟར་བྱུང་ན། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ལག་ཆར་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཏེ། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་གནོན་ཤུགས་འོག རྒྱ་ནག་གིས་བདམས་པའི་འོས་སྤྲུལ་བཙན་ཤེད་ཀྱིས་ངོས་འཛིན་བྱ་འཇུག་སྲིད་ཅིང་། གལ་ཏེ་རྒྱ་ནག་གི་སྟོབས་འབྱོར་མུ་མཐུད་གོང་འཕེལ་དུ་ཕྱིན་ན། བོད་མི་དང་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བཙན་ཤེད་ལ་གདོང་ལེན་བྱེད་ཐུབ་བམ། 

ད་བར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་སྐུའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་ཐད་གཞུང་འབྲེལ་ལངས་ཕྱོགས་གསལ་སྟོན་བྱེད་མཁན་རྒྱལ་ཁབ་ཧ་ཅང་དཀོན་ལ། མ་འོངས་པར་སྐུའི་ཡང་སྲིད་གཉིས་བྱུང་བའི་དུས་ཤིག་ཤར་ཚེ། བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་ནག་དང་རྒྱ་ནག་གིས་བདམས་པའི་འོས་སྤྲུལ་དེར་གདོང་ལེན་བྱེད་ཐུབ་བམ། ། 

གསར་འགོད་པ། བསྟན་འཛིན་བསྟན་སྐྱོང་།

རྩོམ་སྒྲིག་པ། བསྟན་འཛིན་པདྨ། 

དྲྭ་ཐོག་སྤེལ་མཁན། བསྟན་འཛིན་བསྟན་སྐྱོང་། 

དེ་ཡང་དེ་སྔ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ལོར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་གསེར་བྲག་གྲོང་རྡལ་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཕལ་མོ་ཆེར་ཆུ་དང་གློག་གི་མཐུན་རྐྱེན་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་སྒྲིག་བགོས་བྱས་པའི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཆབ་མདོ་སྟེང་ཆེན་རྫོང་གསེར་བྲག་གྲོང་རྡལ་ནས་ཡིན་པའི་སྐལ་བཟང་ལགས་ཀྱིས།  གཞུང་ངོས་ནས་དེ་འབྲེལ་གསལ་བཤད་སོགས་གང་ཡང་མེད་པར་སྐལ་བཟང་གི་ཁྱིམ་ཚང་མཐུན་རྐྱེན་དེ་དག་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ཏེ། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ལོ་ངོ་དགུ་ལྷག་གི་རིང་སྐལ་བཟང་གི་ཁྱིམ་ཚང་ལ་ཆུ་དང་གློག་སོགས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་བཀག་པ་སོགས་འཚོ་བར་དཀའ་ཁག་ཆེན་པོ་འཕྲད་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྐལ་བཟང་ལགས་ཀྱིས་ཐེངས་མང་གཞུང་ལ་འབོད་སྐུལ་ཞུས་ཡོད་ཀྱང་། ས་གནས་གཞུང་ནས་ཁོང་ལ་འཇིགས་སྐུལ་དང་། བཀག་ཉར། དེ་བཞིན་ཁོང་གི་ནང་མིའི་འགྲོ་སྡུག་སྤྱོད་གསུམ་ལ་ཡང་བཀག་སྡོམ་དང་དམ་དྲག་ཤུགས་ཆེ་བྱས་ཡོད་པ་རེད་འདུག

བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་མང་གཙོ་འཕེལ་རྒྱས་ལྟེ་གནས་ཁང་གི་ཉམས་ཞིབ་པ་ཟླ་བ་བཀྲ་ཤིས་ལགས་ཀྱིས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་སྐལ་བཟང་ལགས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ལ་ཆུ་དང་གློག་གི་མཐུན་རྐྱེན་བཀག་སྡོམ་བྱས་ཡོད་པ་དེ་ཡང་། ལོ་རབས་ལྔ་བཅུའི་ནང་ཁོང་གི་སྤོ་བོ་ལགས་ཀྱིས་རྒྱ་དམག་དང་འཐབ་འཛིང་བྱས་ཏེ་ཚེ་སྲོག་ཤོར་ཡོད་པས་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ཁོང་གི་ནང་མིར་དོགས་གཞི་བྱ་ཡུལ་ཞིག་ཆགས་འདུག་ཅིང་།  ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོར་བོད་ས་ཡོངས་སུ་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཞི་རྒོལ་བྱེད་སྐབས་གསེར་བྲག་གྲོང་རྡལ་དུ་རྒྱ་རྒོལ་གྱི་ཡིག་ཆ་བཀྲམ་མཁན་དེ་བཞིན་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་སྐལ་བཟང་ལ་དོགས་གཞི་བྱས་ཏེ་ཟླ་བ་དྲུག་ཙམ་བཀག་ཉར་བྱས་པ་སོགས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན་ཞེས་འདི་ག་ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་གསུངས་བྱུང་།

ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ནས་ ༢༠༢༥ ལོའི་མགོ་སྟོད་བར་སྐལ་བཟང་གིས་རྫོང་དང་གྲོང་རྡལ་སོགས་སུ་ཡིག་ཐོག་ནས་སྔ་རྗེས་ཞུ་གཏུགས་ཐེངས་ ༥ ཙམ་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། གཞུང་ངོས་ནས་ཡང་ལན་གང་ཡང་མེད་བྱས་མེད་པར་སོང་། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་སྐལ་བཟང་གིས་ལོ་ངོ་མང་དག་རིང་ཁོང་གི་ཁྱིམ་ཚང་ལ་འཕྲད་པའི་དཀའ་ངལ་དང་འབྲེལ་སྤྱི་ཚོགས་དྲ་ལམ་ཐོག་བརྙན་ཐུང་འདོན་སྤེལ་གནང་བ་དེ་བཞིན། ཁྱབ་གདལ་ཆེན་པོ་ཕྱིན་པར་བརྟེན། ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་སྟེང་ཆེན་རྫོང་ས་གནས་ཉེན་རྟོག་པས་སྐལ་བཟང་ལགས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་འཐེན་ཁྱེར་དང་། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་ཆེ་མཐོང་ལ་གནོད་འཚེ་བཟོས་པའི་ཉེས་མིང་འོག་ཉིན་གསུམ་བཀག་ཉར་གྱིས་གློད་བཀྲོལ་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། གློད་བཀྲོལ་བྱས་རྗེས་སུའང་ཁོང་དང་ཁོང་གི་ནང་མིར་རྒྱ་ནག་གཞུང་ངོས་ནས་ལྟ་སྲུང་དང་སུན་གཙེར་ཤུགས་ཆེ་དང་། སྐལ་བཟང་ལགས་ཀྱང་ཉེན་རྟོག་ཁང་དུ་ཐེངས་མང་འབོད་འགུག་དང་ཉེས་རྡུང་ཚད་མེད་བཏང་སྟེ། མཐར་སྐལ་བཟང་ལགས་ནས་ཁོང་གིས་སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་ལམ་དུ་སྤེལ་བའི་བྱ་གཞག་དེ་བཞིན་ཁོང་རང་ཉིད་སྐད་གྲགས་ཡོང་ཆེད་དྲྭ་ཐོག་ཏུ་སྤེལ་བ་ཡིན་པའི་ཁས་ལེན་བྱ་དགོས་བྱུང་ཡོད་འདུག

དེ་རྗེས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༡༨ ཉིན་སྐལ་བཟང་ལགས་འཛིན་བཟུང་གིས་ད་ལྟའི་ཆར་ས་གནས་རྫོང་གི་ཉེན་རྟོག་ཁང་དུ་བཀག་ཉར་འོག་ཡོད་འདུག ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༢༢ དང་ ༢༤ ཉིན་སོ་སོར་ཁོང་གི་ནང་མི་ཉེ་འབྲེལ་རྣམས་ནས་ཁོང་ཐུག་འཕྲད་ཡོང་ཆེད་འབད་བརྩོན་བྱས་འདུག་ཀྱང་། ཐུག་འཕྲད་ཐུབ་མེད་པ་རེད་འདུག

དེ་འབྲེལ་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་མང་གཙོ་འཕེལ་རྒྱས་ལྟེ་གནས་ཁང་ལ་སྐལ་བཟང་ལགས་དང་འབྲེལ་བ་ཟབ་པའི་མི་སྣ་ཞིག་གིས་གནས་ཚུལ་མཁོ་སྤྲོད་གནང་ཡོད་པ་ལྟར་ན། སྐལ་བཟང་ལགས་ཀྱིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་ངོས་ནས་འདྲ་མཉམ་གྱི་བལྟ་སྟངས་འཛིན་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་བྱས་ཡོད་པ་ལས་གཞུང་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་གང་ཡང་བྱས་མེད་ཅེས་དང་། ད་ལྟའི་ཆར་སྐལ་བཟང་ལགས་ལ་ཁྲག་ཤེད་ཀྱི་ནད་གཞི་ཡོད་པས་འཕྲོད་བསྟེན་ལ་དཀའ་ངལ་ཡོད་པའི་སེམས་ཁྲལ་གནང་བཞིན་འདུག

བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་དང་མང་གཙོ་འཕེལ་རྒྱས་ལྟེ་གནས་ཁང་གིས་སྙན་ཐོ་དེའི་བརྒྱུད། རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་སྐལ་བཟང་ལགས་ཆ་རྐྱེན་གང་ཡང་མེད་པའི་ཐོད་འཕྲལ་དུ་གློད་བཀྲོལ་དགོས་པ་མ་ཟད། སྨན་བཅོས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་རྒྱུར་འགན་ལེན་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་དང་སྦྲགས། གཞུང་ཕྱོགས་ནས་ཁོང་གི་ཁྱིམ་ཚང་ནང་ཆུ་དང་གློག་གི་མཐུན་རྐྱེན་སླར་གསོ་དགོས་ཤིང་། དབྱེ་འབྱེད་མེད་པའི་ཐོག་བུ་ཕྲུག་སློབ་གྲྭར་གཏོང་དགོས་པའི་འགན་སྲུང་བྱ་དགོས་པ། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཁོང་གི་ནང་མི་གཙོས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་བཙན་གནོན་དང་ལྟ་སྲུང་བྱ་རྒྱུ་མཚམས་འཇོག་དགོས་ཞེས་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་ངོས་ནས་ཁྲིམས་འགལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་དེ་དག་ལ་ངེས་པར་དུ་ཞིབ་བཤེར་དགོས་པ་བརྗོད་འདུག

གསར་འགོད་པ། རྡོ་རྗེ་སྒྲོལ་མ།

རྩོམ་སྒྲིག་པ། བདེ་སྐྱིད་ཀུན་སྒྲོལ།

དྲྭ་ཐོག་སྤེལ་མཁན། བསྟན་འཛིན་བསྟན་སྐྱོང་།

དེ་ཡང་གཟའ་འཁོར་འདིའི་རེས་གཟའ་ལྷག་པའི་ཉིན་ཧོང་ཀོང་གི་སོ་ཐེ་བྷེ་(Sotheby's)རིན་བསྡུར་ཚོང་སྒྱུར་ཁང་དུ་ཕྱི་ལོ་ ༡༨༨༩ ལོར་ཨིན་ཇིའི་འཆར་འགོད་པ་ཝི་ལེམ་ཀ་ལག་སོན་པེབ་(William Claxton Pepp)གྱིས་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་པིབ་ར་བ་ཞེས་པའི་ས་ཚིགས་ནས་ས་གཞི་སྔོག་འདོན་སྐབས་རྙེད་སོན་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་ཝི་ལེམ་ཀ་ལག་སོན་གྱི་རྒྱུད་འཛིན་པ་ཚོས་རིན་བསྡུར་ལམ་ནས་ཚོང་སྒྱུར་བྱ་རྒྱུའི་གསལ་བསྒྲགས་སྤེལ་བར། ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༦ ཉིན་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་སྐྱོན་བརྗོད་དང་སྦྲགས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་རིན་ཐང་ལྡན་ཞིང་། ནང་པའི་དད་ལྡན་པའི་མཆོད་གནས་རྩ་ཆེ་ཞིག་ཡིན་སྟབས། དེ་རིགས་ཚོང་སྒྱུར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱ་གར་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་དང་འགལ་གྱི་ཡོད་པའི་ཁྲིམས་མཐུན་བརྡ་ཐོ་ཞིག་ཚོང་སྒྱུར་ཁང་དང་། དངོས་རྫས་བདག་ཉར་བྱེད་མཁན་ལ་བཏང་ཡོད་པ་མ་ཟད། རིང་བསྲེལ་དེ་དག་རང་གནས་སུ་ཕྱིར་སློག་དགོས་པའི་ཞུ་གཏུག་བྱས་པར། སོ་ཐེ་བྷེ་ཚོང་སྒྱུར་ཁང་གིས་གནས་སྐབས་རིན་བསྡུར་ཚོང་སྒྱུར་ཕྱི་བཤོལ་དང་། དངོས་རྫས་དེ་དག་སོ་ཐེ་བྷེའི་རིན་བསྡུར་ཚོང་ཁང་གི་དྲྭ་རྒྱ་ནས་ཕྱིར་ཐེན་བྱས་ཡོད་པ་རྒྱ་གར་རིག་གཞུང་ལྷན་ཁང་གིས་བསྒྲགས་འདུག

ཕྱི་ཚེས་ ༧ ཉིན་སྤེལ་བའི་རྒྱ་གར་རིག་གཞུང་ལྷན་ཁང་གི་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་དེའི་ནང་། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ཧོང་ཀོང་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་རིན་བསྡུར་ཚོང་སྒྱུར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་མ་ཐག རྒྱ་གར་རིག་གཞུང་ལྷན་ཁང་དང་། ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་། རྒྱ་གར་གནའ་རྫས་ཞིབ་འཇུག་ལས་ཁུངས་མཉམ་སྦྲེལ་གྱིས་ཧོང་ཀོང་གཞུང་གཙོས་པའི་འབྲེལ་ཡོད་ཁག་ལ་གྲོས་མོལ་དང་། ཁྲིམས་མཐུན་བརྡ་ཐོ་བཏང་བར་ཕྱི་ཚེས་ ༦ ཉིན་ཧོང་ཀོང་དུ་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་སོ་ཐེ་བྷེ་རིན་བསྡུར་ཚོང་སྒྱུར་ཁང་གིས་རིང་བསྲེལ་ཚོང་སྒྱུར་ཕྱིར་བཤོལ་དང་། དེའི་སྐོར་མུ་མཐུད་གྲོས་མོལ་བྱ་འཆར་ཡོད་པའི་བརྡ་ལན་གློག་འཕྲིན་བརྒྱུད་འབྱོར་ཡོད་པ་བསྒྲགས་འདུག

དེ་མ་ཟད་གསལ་བསྒྲགས་ནང་། བརྡ་ལན་འབྱོར་བའི་ཉིན་དེ་རང་གི་སྔ་དྲོ་རྒྱ་གར་རིག་གཞུང་ལྷན་ཁང་གི་དྲུང་ཆེ་དང་དྲུང་འཕར་གཙོས་པའི་མཐོ་རིམ་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ནས་སོ་ཐ་བྷེའི་སྐུ་ཚབ་ལྷན་གྲོས་མོལ་གནང་སྟེ། རིང་བསྲེལ་དེ་དག་ནི་དངོས་རྫས་དཀྱུས་མ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། འཛམ་གླིང་ནང་གི་ནང་པ་ས་ཡ་མང་པོས་མཆོད་བཀུར་བྱ་ཡུལ་ཞིག་པ་གསལ་བཤད་དང་། ལྷག་པར་དུ་རིང་བསྲེལ་དེ་དག་ནི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་དུས་སྐབས་སུ་རྒྱ་གར་ནས་ཁྱེར་བ་ཞིག་ཡིན་པས། དོན་དངོས་ཐོག་རིང་བསྲེལ་དེ་དག་གི་བདག་དབང་རྒྱ་གར་ལ་ཡོད་པ་ནན་བརྗོད་གནང་ཡོད་པ་གསལ་འདུག

རྩ་བའི་རིང་བསྲེལ་དེ་དག་ཐོག་མར་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ ༢༤༠-༢༠༠ ཙམ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཕུང་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་འགའ་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་བསྲེས་ནས་ད་ལྟའི་རྒྱ་གར་གྱི་ཨུ་ཏར་པྲ་དེཤ་ (Uttar Pradesh) མངའ་སྡེའི་ནང་ཡོད་པའི་པིབ་ར་བ་ (Piprahwa) རུ་མཆོད་རྟེན་ཞིག་ཏུ་སྦས་ཡོད་པ་དང་། ནོར་བུ་རིང་བསྲེལ་དེ་དག་གི་ཁྲོད་དུ་ (amethysts) དང་། བྱུ་རུ། རྡོ་རྒྱུས། མུ་ཏིག ཤེལ་རྡོ། དུང་དཀར། གསེར་བཅས་ཡོད་པ་དེ་དག་དཔྱང་རྒྱན་དང་། སྐེ་རྒྱན་གྱི་རྡོ་སྒྲོམ། དེ་བཞིན་རྒྱན་ཆ་གཞན་དུ་བཟོས་པའམ། ཡང་ན་རང་བྱུང་གི་རྣམ་པར་གནས་འདུག་ལ། རིན་བསྡུར་ཚོང་སྒྱུར་གྱི་ལམ་ནས་ནོར་བུ་རིང་བསྲེལ་དེ་དག་ཧོང་ཀོང་སྒོར་མོ་ས་ཡ་ ༡༠༠ སྟེ། དབྱིན་སྒོར་ས་ཡ་ ༩.༧ ཙམ་ལ་བཙོང་རྒྱུའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་འདུག །

གསར་འགོད་པ། བསྟན་འཛིན་བསྟན་སྐྱོང་། 

རྩོམ་སྒྲིག་པ། བསྟན་འཛིན་པདྨ། 

དྲྭ་ཐོག་སྤེལ་མཁན། བདེ་སྐྱིད་ཀུན་སྒྲོལ། 

རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་རྒྱ་གར་དང་པ་ཀིསྟིན་དབར་གྱི་གནས་སྟངས་ཇེ་སྡུག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་པར་སེམས་འཚབ་དང་། ཕྱོགས་གཉིས་ནས་དོ་དམ་གཟབ་གཟོན་བྱེད་དགོས་ཚུལ་བརྗོད་འདུག

རྒྱ་ནག་ཕྱི་སྲིད་ལྷན་ཁང་གིས་བསྒྲགས་གཏམ་སྤེལ་པའི་ནང་། རྒྱ་གར་གྱིས་དམག་གི་བྱ་སྤྱོད་སྤེལ་བར་བློ་འགྱོད་དང་། ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་ལ་སེམས་འཚབ་ཡོད། རྒྱ་ནག་གིས་དྲག་སྤྱོད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོངས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ།  ང་ཚོས་རྒྱ་གར་དང་པ་ཀིསྟིན་གཉིས་ཀས་ཞི་བདེ་དང་བརྟན་ལྷིང་ལ་གཙོ་བཟུང་གིས་གནས་སྟངས་ཛ་དྲག་ཏུ་མི་གཏོང་བའི་འབོད་སྐུལ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་འདུག

ཉེ་ལམ་དྲག་སྤྱོད་པ་ཁག་ཅིག་གིས་རྒྱ་གར་ཇམ་མུ་དང་ཀཤ་མིར་མངའ་སྡེའི་པ་ཧལ་གམ་དུ་ཡུལ་སྐོར་བ་ ༢༦ རྐྱེན་ལམ་དུ་བཏང་བའི་དོན་རྐྱེན་ལ་རྒོལ་ལན་སློག་ཆེད། རྒྱ་གར་གྱི་དམག་གིས་པ་ཀིསྟིན་ནང་གི་དྲག་སྤྱོད་པའི་ས་ཚིགས་དགུ་ལ་དམིགས་ཏེ་སྒྱོགས་མདེལ་ཕངས་ཤིང་། རྒྱ་གར་གྱི་དམག་རྒོལ་དེ་ཡིས་དྲག་སྤྱོད་པའི་ཚོགས་པ་ (Jaish-e-Mohammed) དང་། (Lashkar-e-Taiba) སོགས་ཀྱི་ས་ཚིགས་ལ་གནོད་སྐྱོན་བཏང་ཡོད་པ་རྒྱ་གར་གྱིས་བརྗོད་འདུག

ཟླ་བ་སྔོན་མར་རྒྱ་གར་གྱི་སྟངས་འཛིན་འོག་ཡོད་པའི་ཀཤ་མིར་གྱི་ས་ཁུལ་ (Pahalgam) དུ་འཇིགས་སྐུལ་དྲག་སྤྱོད་པས་ཞི་བའི་མི་སེར་ ༢༦ དམར་བསད་བཏང་བའི་དོན་རྐྱེན་དེའི་ནང་པ་ཀིསྟིན་ལ་ཐེ་བྱུས་རྩ་བ་ནས་མེད་སྐོར་བརྗོད་ཡོད་ལ། ཁ་སང་རྒྱ་གར་གྱིས་པཀིསྟིན་གྱི་ས་ཐོག་དྲག་རྒོལ་བྱེད་པ་དེར་རྒོལ་ལན་སློག་རྒྱུ་ཡིན་པ་བརྗོད་ཡོད་པ་རེད། 

རྒྱ་གར་དང་པ་ཀིསྟིན་དབར་གྱི་ཛ་དྲག་གི་གནས་སྟངས་འདིས་རྐྱེན་པས་ཕྱི་ཕྱོགས་ནས་རྒྱ་གར་དུ་འཕུར་བསྐྱོད་བྱེད་མཁན་གྱི་འགྲིམ་གྲུལ་གནམ་གྲུའི་མཁའ་ལམ་ཐོག་འགྱུར་བ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པར་མ་ཟད། རྡ་རམ་ས་ལ་དང་། ལ་དྭགས་སླེ། ཇཱ་མུ་དང་ཀཤ་མིར། ཅན་དྷི་གྷར་དང་པ་ཊན་ཀོཊ་སོགས་ཀྱི་གནམ་ཐང་གནས་སྐབས་སྒོ་བརྒྱབ་དགོས་བྱུང་འདུག དེ་འབྲེལ་རྡ་རམ་ས་ལའི་གནམ་ཐང་དུ་ཡོད་པའི་དམག་དཔོན་ཨཤ་ཝི་ནི་ཀུ་མར་ (Ashwini Kumar) ལགས་ཀྱིས། ཀང་ར་གནམ་ཐང་ནས་ཉིན་རེར་གནམ་གྲུ་ ༨ འཕུར་གྱི་ཡོད་ནའང་། ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༧ རེས་གཟའ་ལྷག་པའི་ཉིན་ནས་ཉིན་གསུམ་རིང་གནམ་ཐང་སྒོ་རྒྱག་གི་ཡོད་པས་གནམ་གྲུ་ཁྱོན་ ༢༤ འཕུར་བསྐྱོད་དོ་ཕོག་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་གསུང་གི་འདུག

འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱབ་དྲུང་ཆེ་དང་། དབྱིན་ཇི་དང་ཨ་རི་སོགས་ཡུལ་གྲུ་མང་པོས་རྒྱ་གར་ཐོག་འཇིགས་བསྐུལ་དྲག་སྤྱོད་པས་མི་བསད་ཁྲག་སྦྱོར་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་བར་མཐའ་ཅིག་ཏུ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་བཞིན་པ་དང་དུས་མཚུངས། ཕྱོགས་གཉིས་ཀས་མངའ་ཁུལ་གྱི་ཞི་བདེ་ལྷིང་འཇགས་ཀྱི་གནས་བབས་ལ་བསམ་ཞིབ་ཀྱིས་ཚད་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་བཟོད་སྲན་བྱེད་དགོས་པའི་དགོས་འདུན་བཏོན་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། 

ད་ལྟའི་ཛ་དྲག་རང་བཞིན་གྱི་གནས་སྟངས་ཀྱིས་རྐྱེན་པས་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་མང་པོའི་ནང་ཚུར་རྒོལ་གྱི་གནས་ཚུལ་འབྱུང་སྐབས་ཞི་བའི་མི་སེར་ཚོས་ཉེན་གཡོལ་གདོང་ལེན་བྱེད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོང་བརྡར་བྱེད་བཞིན་འདུག་ལ། དམག་མི་ཚོས་འཐབ་འཛིང་རང་བཞིན་གྱི་སྐམ་སྦྱོང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་འདུག

གསར་འགོད་པ། རྡོ་རྗེ་སྒྲོལ་མ།

རྩོམ་སྒྲིག་པ། བསྟན་འཛིན་པདྨ། སྐལ་ལྡན་བློ་གྲོས། 

དྲྭ་ཐོག་སྤེལ་མཁན། བསྟན་འཛིན་བསྟན་སྐྱོང་། 

འདི་ག་གསར་འགོད་པས་ཐེངས་འདིའི་བཙན་བྱོལ་ནང་གི་བོད་ཀྱི་ཞོ་སྟོན་རྒྱས་པ་ཐེངས་ ༢༨ པའི་ཐོག་མཉམ་ཞུགས་གནང་མཁན་ཚོགས་མི་ཁག་གཅིག་ལ་ཞོ་སྟོན་གྱི་གལ་གནད་དང་འཁྲབ་གཞུང་སྐོར་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར། མ་སུ་རི་བོད་ཁྱིམ་སློབ་གྲྭའི་ལྷ་མོའི་འཁྲབ་སྟོན་སྣེ་ཁྲིད་མཁན་ལྷག་པ་ལགས་ཀྱིས། འདི་ལོར་ཁོ་ཚོའི་རུ་ཁག་ངོས་ནས་ལྷ་གཞུང་གཟུགས་ཀྱི་ཉི་མ་འཁྲབ་སྟོན་གནང་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་དང་སྦྲགས། ད་ལྟའི་དུས་སྐབས་སུ་བོད་པའི་མི་རབས་གཞོན་པ་རྣམས་ནས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་བདག་ཉར་ཐད་དོ་སྣང་དང་འགན་འཕར་མ་བཞེས་དགོས་ཀྱང་། དཀའ་ངལ་ཆེ་ཤོས་ནི་མི་རབས་གསར་པའི་ཁྲོད་བོད་སྐད་ཡིག་བཀོལ་སྤྱོད་ཐད་ཉམས་ཆག་འགྲོ་བཞིན་པ་དེས་རིག་གཞུང་བདག་ཉར་ཐད་རང་བཞིན་གྱིས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་། དེང་གཞོན་སྐྱེས་ཁག་གཅིག་གིས་ཞོ་སྟོན་དང་ལྷ་མོའི་འཁྲབ་སྟོན་ཁག་གི་ནང་མཉམ་ཞུགས་གནང་བ་ཙམ་གྱིས། བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་དོ་སྣང་ཡོང་གཞིར་གྱུར་ཡོད་པའི་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་བྱུང་།

གཞན་ཡང་ལྕགས་ཟམ་བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་གླུ་གར་ཚོགས་པའི་འགན་འཛིན་ཚེ་རིང་དབང་མོ་ལགས་ཀྱིས། བོད་ཀྱི་ཞོ་སྟོན་དེ་བཞིན་ཤིན་ཏུ་ནས་གལ་འགངས་ཆེན་པོར་ངོས་འཛིན་གྱིས། ལྕགས་ཟམ་ལྷ་མོའི་ཚོགས་པས་ལོ་ལྟར་མ་དངུལ་མཁོ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ལོ་བཞི་བསྟུད་མར་ཞོ་སྟོན་ཐོག་བཅར་རྒྱུའི་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་བྱུང་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་གི་འདུག་ལ། བལ་ཡུལ་བོད་ཀྱི་ལྷ་མོ་ཚོགས་པའི་འགན་འཛིན་བྱམས་པ་ལགས་ཀྱིས། འདི་ལོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཕྱི་ལུགས་ལྟར་དགུང་གྲངས་ ༩༠ ཕེབས་ཀྱི་ཡོད་པའི་༸སྐུའི་གོ་སྟོན་དང་བསྟུན། ལྷ་གཞུང་སྟོན་པའི་མཛད་རྣམ་འཁྲབ་བསྟོན་གནང་རྒྱུའི་བསྐལ་བཟང་གི་གོ་སྐབས་ཐོབ་པར་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོ་ཡོད་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་དང་སྦྲགས། བོད་ཀྱི་སྐད་དང་རིག་གཞུང་དེ་བཞིན་མི་རབས་གཞོན་པ་རྣམས་ནས་རྒྱུན་འཛིན་གནང་དགོས་གལ་ཆེ་བས། གཞོན་སྐྱེས་རྣམས་ནས་ཞོ་སྟོན་ཐོག་མཉམ་བཞུགས་གནང་རྒྱུ་དང་ཡང་ན་ལྷ་མོའི་འཁྲབ་གཞུང་གཟིགས་སླད་ངེས་པར་དུ་ཕེབས་དགོས་གལ་ཆེ་བ་ཡིན་ཞེས་ནན་བརྗོད་གནང་བྱུང་།

གཞི་རྩའི་ཡོངས་གྲགས་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་དང་འབྲེལ་བའི་རྣམ་ཐར་ཆེན་པོ་བརྒྱད་འཁྲབ་སྟོན་གྱི་ལྷ་མོའི་འཁྲབ་གཞུང་ནི། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་བཞི་པའི་ནང་བོད་ཀྱི་གྲུབ་ཆེན་ཐང་སྟོང་རྒྱལ་པོ་ནས་དར་སྲོལ་བྱུང་བ་ཞིག་དང་། ཡོངས་གྲགས་འབྲས་སྤུངས་ཞོ་སྟོན་ནི། བོད་ནང་གདན་ས་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་དབྱར་གནས་ཚུགས་པའི་སྐབས། སྦྱིན་བདག་རྣམས་ཀྱིས་ཞོ་ཡི་སྟོན་མོ་འབྱེད་པས་ན་ཞོ་སྟོན་དུ་འབོད་པ་དང་། དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་ནང་༸རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་མོས་བོད་ཀྱི་ལུགས་གཉིས་ཐུགས་འགན་བཞེས་སྐབས་སུ། བོད་ཟླ་དྲུག་པའི་གནམ་གང་ཞོ་སྟོན་གྱི་ཉིན་མོར། བཀྲ་ཤིས་ཞོལ་པ་དང་བྲོ་པ། ཤེལ་རོང་འབྲོང་རྩེད་པ་བཅས་འབྲས་སྤུངས་སུ་ཡོང་ནས། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་མདུན་ངོས་སུ་ལྷ་མོའི་འཁྲབ་སྟོན་གཟིགས་མོ་འབུལ་སྲོལ་དར་ཡོད་པ་དང་། ༸རྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པའི་རིང་ཞོ་སྟོན་སྐབས་ལྷ་མོའི་ཚོགས་པ་ཡོངས་རྫོགས་བསྐོང་འགུགས་གནང་སྟེ། ནོར་བུ་གླིང་ཁར་ལྷ་མོ་གཟིགས་འབུལ་གྱི་དར་སྲོལ་བྱུང་ཡོད་ཅིང་། བཙན་བྱོལ་ནང་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བཀའ་ཕེབས་དགོངས་དོན་བཞིན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༣ ལོར་བོད་ཀྱི་ཞོ་སྟོན་ཐོག་མ་སྲུང་བརྩི་ཞུས་ཏེ་ལྷ་མོ་ཚོགས་པ་ཁག་འདྲ་མིན་གྱིས་འཁྲབ་གཞུང་འཁྲབ་སྟོན་གྱི་དར་སྲོལ་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། ཐེངས་འདིའི་བཙན་བྱོལ་བོད་ཀྱི་ཞོ་སྟོན་རྒྱས་པ་ཐེངས་ ༢༨ དེ་བཞིན་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༧ ནས་ ༡༩ བར་བཅས་ཉིན་གྲངས་ ༡༣ རིང་ཚོགས་ཀྱི་ཡོད་ཅིང་། དེའི་ཐོག་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་དང་གཞིས་ཆགས་ཁག་གཙོས་པའི་ཁྱོན་ཚོགས་པ་ཁག ༡༥ ནས་མཉམ་ཞུགས་གནང་ཡོད་པ་རེད་འདུག

གསར་འགོད་པ། བདེ་ཆེན་དབང་མོ།

རྩོམ་སྒྲིག་པ། བདེ་སྐྱིད་ཀུན་སྒྲོལ།

དྲྭ་ཐོག་སྤེལ་མཁན། བསྟན་འཛིན་བསྟན་སྐྱོང་།

ཇེཁས་མར་ཁེས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་འགྲེམས་སྟོན་དེས་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དང་། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་གན་དྷི་(Mahatma Gandhi) མར་ཊིན་ལུ་ཐར་ཀིང་ (Martin Luther King) ནེལ་སོན་མན་ཌེ་ལ། (Nelson Mandela) མ་དར་ཏེ་རེ་ (Mother Teresa) ས་སོགས་ཞི་བདེ་དང་། སྙིང་རྗེ། དྲང་བདེན་མཚོན་དོན་མི་སྣ་དྲུག་གི་སྐུ་ཚེར་ལེགས་སྐྱེས་དང་ཆེ་བསྟོད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་འདུག་ལ། འགྲེམས་སྟོན་དེའི་ནང་། ༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མཛད་འཕྲིན་ཁག་དམིགས་བསལ་གལ་གནད་ཆེན་པོར་ངོས་འཛིན་གནང་རྒྱུ་རེད་འདུག

ཨ་རིར་འཚོག་འཆར་ཡོད་པའི་འགྲེམས་སྟོན་འདིར། དུས་རབས་བཅུ་དྲུག་པ་ནས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བར་བཅས་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་རིང་གི་བྱང་ཆུབ་སེམས་པའི་སྐུ་བརྙན་ཁག་གཅིག་དང་ལྷན། གཏིང་ཟབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱབ་ལྗོངས་ལྡན་པའི་ཐང་ཀ་རྩ་ཆེན་ཞིག་དང་། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ལ་བེད་སྤྱོད་གནང་བའི་ཆོ་གའི་ཕྱག་ཆས་བཅུ་གསུམ་བཅས་ཀྱང་འགྲེམས་སྟོན་གནང་རྒྱུ་ཡིན་འདུག་ལ། འགྲེམས་སྟོན་ཁང་འདིས་རྡ་རམ་ས་ལར་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཕྱི་དྲིལ་ཁྱབ་ཁོངས་བོད་ཀྱི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དང་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག ༸གོང་ས་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་པ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་སྐུ་ན་ཕྲ་བའི་དུས་སྐབས་དང་། བཙན་བྱོལ་གྱི་མི་ཚེ། དེ་བཞིན་འཛམ་གླིང་སྡིངས་ཆའི་ཐོག་གི་ཤུགས་རྐྱེན། ཐུགས་སྐྱེད་དམ་བཅའ་བཞི་སོགས་ཀྱི་སྐོར་དང་འབྲེལ་༸སྐུའི་མཛད་རྣམ་པར་རིས་འགྲེམས་སྟོན་ཞིག་ཀྱང་གནང་འཆར་འདུག

དེ་འབྲེལ་ཕྱི་དྲིལ་བོད་ཀྱི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་གི་འགན་འཛིན་བསྟན་འཛིན་སྟོབས་ལྡན་ལགས་ཀྱིས། དེ་སྔ་ ༢༠༢༤ ནས་འགོ་འཛུགས་ཀྱིས་འགྲེམས་སྟོན་ལས་གཞི་དེའི་ཐད་དྲ་ཐོག་ནས་བསམ་ཚུལ་བརྗེ་ལེན་བྱེད་འགོ་བཙུག་ཡོད་ལ། འདི་ལོའི་ཟླ་ ༢ པའི་ནང་བོད་ཀྱི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་གི་འཐུས་མི་ཁག་གཅིག་བྱང་ཨ་རིར་སྐོར་བསྐྱོད་དང་སྟབས་བསྟུན། འགྲེམས་སྟོན་ཁང་དེར་དངོས་སུ་བཅར་རྒྱུ་བྱུང་བ་ནི། དཀའ་རྙོག་ཆེ་བའི་དུས་སྐབས་འདིར་འཛམ་གླིང་ནང་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དང་ཞི་བདེའི་ཐད་ཕྱག་ལས་གནང་མཁན་རྣམས་ཀྱི་སྐོར་འགྲེམས་སྟོན་དེའི་ཐོག་ནུས་པ་མཉམ་སྤུངས་བྱ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་སྐོར་འདི་ག་ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ལ་གསུངས་བྱུང་།

གཞི་རྩའི་ཇེཀ་མར་ཤེ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་ནི། རིག་གཞུང་གི་གལ་གནད་ལྡན་པའི་མཆོད་རྫས་རྣམས་ཉར་ཚགས་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱིས། འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་མི་མང་ལ་བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་དང་། རིག་གཞུང་། ལོ་རྒྱུས་བཅས་ཀྱི་སྐོར་གོ་རྟོགས་སྤེལ་ཆེད་་གསར་འཛུགས་གནང་བ་ཞིག་རེད་འདུག་ལ། འགྲེམས་སྟོན་ཁང་གི་ཕྱིའི་བཟོ་དབྱིབས་དེ་ཡང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་དགོན་པ་དང་ལྷག་པར་དུ་ལྷ་སའི་པོ་ཏཱ་ལ་དང་འདྲ་བར་བཟོ་བཀོད་བྱས་ཡོད་འདུག །

གསར་འགོད་པ། རྡོ་རྗེ་སྒྲོལ་མ། བསྟན་འཛིན་ནོར་འཛོམས།

རྩོམ་སྒྲིག་པ། བསྟན་འཛིན་བསྟན་སྐྱོང་།

དྲྭ་ཐོག་སྤེལ་མཁན། བདེ་སྐྱིད་ཀུན་སྒྲོལ།

སྐབས་དེར་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས། མགོན་པོ་མཆོག་ནས་མི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་དུ་མའི་རིང་བསྟན་པའི་ཞབས་འདེགས་རླབས་ཆེན་གྲུབ་ཡོད་པས་མུ་མཐུད་དེ་ལྟར་གནང་རྒྱུའི་བཀའ་བཞེས་བཟང་པོ་ཕེབས་པ་དང་སྦྲགས། མགོན་པོ་མཆོག་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་ལ་འབྱོར་ཏེ་རྒྱ་གར་གྱི་མང་ཚོགས་ནས་མགོན་པོ་མཆོག་ལ་འགོ་ཁྲིད་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་གྱིས་དགའ་མོས་ཆེན་པོ་གནང་གི་ཡོད་ལ། མགོན་པོ་མཆོག་དང་རྒྱ་གར་གཞུང་མང་གཉིས་ཀྱི་དབར་ཡང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་མཛད་སོང་།

ཐེངས་འདིར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཐོག་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་གནང་མཁན་གྱི་ཚོགས་མི་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་དད་ལྡན་མང་ཚོགས་སྟོང་ཚོ་བརྒལ་བ་ཕེབས་ཡོད་འདུག འདི་ག་ཨེ་ཤེ་ཡ་རང་དབང་རླུང་འཕྲིན་ཁང་ནས་དད་ལྡན་པ་ཁག་གཅིག་ལ་ཐེངས་འདིར་མགོན་པོ་མཆོག་གི་ཞལ་མཇལ་བྱུང་བར་མྱོང་ཚོར་ཇི་བྱུང་སྐོར་བཀའ་འདྲི་ཞུས་པར། ཁོང་རྣམས་ནས་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོས་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་དང་བྱིན་རླབས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཞེས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་གི་འདུག

རྩ་བའི་འདི་ལོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ཕྱི་ལུགས་ལྟར་དགུང་གྲངས་དགུ་བཅུར་ཕེབས་པའི་༸སྐུའི་གོ་སྟོན་དང་བསྟུན། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་གཙོ་བོར་གྱུར་བའི་ཚོགས་པ་སྐྱིད་སྡུག་མང་དག་ཅིག་ནས་མགོན་པོ་མཆོག་ལ་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད། དེ་ཡང་ཟླ་བ་ ༦ ཚེས་ ༤ ཉིན། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་རྡོར་གླིང་གཏན་སློབ་ཀྱི་སློབ་ཟུར་ཚོགས་པ་དང་། ནེའུ་ཡོག་དང་ནེའུ་འཇར་སི་བོད་རིགས་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ། མི་ནི་སོ་ཊ་ཨ་རི་བོད་མིའི་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ་བཅས་ནས་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུ་དང་། ཟླ་བ་ ༦ ཚེས་ ༣༠ ཉིན། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དགུང་གྲངས་ ༩༠ ཕེབས་པའི་གོ་སྟོན་དང་བསྟུན་བོད་ལྗོངས་མདོ་སྨད་ཆོལ་ཁའི་གཞིས་བྱེས་མི་མང་ཡོངས་ནས་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུ། དེ་བཞིན་ཟླ་བ་ ༧ ཚེས་ ༥ ཉིན་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་བཀའ་ཤག་གིས་གཞིས་བྱེས་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ཏེ་བརྟན་བཞུགས་བསྟར་འབུལ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་པ་རེད་འདུག

གསར་འགོད་པ། རྡོ་རྗེ་སྒྲོལ་མ།

རྩོམ་སྒྲིག་པ། བདེ་སྐྱིད་ཀུན་སྒྲོལ།

དྲྭ་ཐོག་སྤེལ་མཁན། བསྟན་འཛིན་བསྟན་སྐྱོང་།

དེ་ཡང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༥ ཟླ་བ་ ༠༥ ཚེས་ ༠༧ ཉིན་སྩལ་བའི་འཚམས་འཕྲིན་ནང་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས། ངོས་རང་ཆུང་དུས་ནས་ཇར་མན་མི་མང་ལ་སེམས་ཐག་ཉེ་པོ་ཞིག་ཚོར་མྱོང་ཡོད་ལ། འདས་པའི་ལོ་མང་པོའི་རིང་ལ། ངོས་རང་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་དུ་ཐེངས་མང་བསྐྱོད་མྱོང་ཡོད། ཇར་མན་གྱི་མི་མང་ཚོས་བོད་མི་མང་གི་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་ནས་རང་དབང་འཐབ་རྩོད་བྱེད་བཞིན་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་། ངོས་ཀྱིས་བྱམས་སྙིང་རྗེ་དང་། འགྲོ་བ་མི་རིགས་གཅིག་གྱུར་གྱི་འདུ་ཤེས་གོང་མཐོར། ཆོས་ལུགས་མཐུན་སྒྲིལ་ལྟ་བུའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིན་ཐང་གོང་མཐོར་གཏོང་ཐབས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་ལ་དོ་སྣང་གནང་བར་བསྔགས་བརྗོད་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་དང་།

དེ་བཞིན་མགོན་པོ་མཆོག་གིས་མུ་མཐུད། དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་ལ་དཀའ་ངལ་མང་དག་ཅིག་འཕྲད་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། སྐུ་ཉིད་ནས་དཀའ་ངལ་ཡོད་པའི་དུས་རབས་འདིའི་ནང་འོས་ཤིང་འཚམས་པའི་དབུ་ཁྲིད་གནང་ཐུབ་པའི་ཡིད་ཆེས་ཡོད། ངོས་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་ཡུ་རོབ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་ཚོགས་མི་རྒྱལ་ཁབ་ཡོངས་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ཁེ་ཕན་དང་བདེ་དོན་གལ་ཆེན་བཟུང་གི་ཡོད་པའི་ལམ་སྲོལ་དེར་བརྩི་མཐོང་ཞུ་གི་ཡོད་ལ། ངས་མཉམ་སྦྲེལ་གྱི་ལམ་སྲོལ་འདིས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ལ་སེམས་འགུལ་དང་། འཛམ་གླིང་ནང་ཞི་བདེ་དང་དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་གཏོང་བར་ཕན་ཐོགས་ཡོང་བའི་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཅེས་བཀའ་སྩལ་འདུག ། 

གསར་འགོད་པ། བསྟན་འཛིན་བསྟན་སྐྱོང་། 

རྩོམ་སྒྲིག་པ། བསྟན་འཛིན་པདྨ། 

དྲྭ་ཐོག་སྤེལ་མཁན། བདེ་སྐྱིད་ཀུན་སྒྲོལ། 

དེ་ཡང་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༦ ཉིན་ (Reuters) གསར་ཁང་གིས་དེ་འབྲེལ་གནས་ཚུལ་འདོན་སྤེལ་གནང་བའི་ནང་། འཕྲུལ་ཆས་བཟོ་སྐྲུན་པ་ (Nvidia) ཡིས་དེང་དུས་ཀྱི་འཕྲུལ་ཆས་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་སྙིང་ལེབ་བྱང་བུ་ (chips) རྒྱ་ནག་ལ་ཁྲིམས་འགལ་ཐོག་ལྐོག་ཚོང་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་མང་དག་ཅིག་ཐོན་བཞིན་པའི་ཁྲོད། ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་མཐུས་མི་དང་ཚན་རིག་པ་ (Bill Foster) ལགས་ཀྱིས། འཕྲུལ་ཆས་བཟོ་སྐྲུན་པ་ (Nvidia) ཡིས་བཏོན་པའི་ (chips) མ་ལག་ཁག་བཙོང་རྗེས་སུའང་བྱང་བུ་དེའི་བྱ་སྤྱོད་ཐད་མུ་མཐུད་ཞིབ་བཤེར་དགོས་པའི་ཁྲིམས་འཆར་ཞིག་འདོན་རྒྱུ་ཡིན་པ་གསུངས་འདུག་ལ། ཁོང་གིས་ཁྲིམས་འཆར་དེས་ཨ་རིའི་ཕྱིར་ཚོང་གི་ཆོག་མཆན་དང་མཐུན་པའི་ཐོག་ནས་སྙིང་ལེབ་བྱང་བུ་རྣམས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་མེད་ཐད་ཞིབ་བཤེར་བྱ་རྒྱུ་དང་། གལ་ཏེ་དེ་དག་ཨ་རིའི་ཕྱིར་ཚོང་གི་སྒྲིག་གཞི་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ཚེ། བྱང་བུ་དེ་དག་བེད་སྤྱོད་འགོ་བཙུག་གོང་ནས་བཀག་འགོག་བྱ་རྒྱུའི་སྒྲིག་འཛུགས་གསར་པ་གཉིས་བཟོ་དགོས་པ་གསུངས་འདུག

མ་ཟད་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་སྦིལ་ཕོས་ཊརས་ལགས་ཀྱིས། ང་ཚོས་རིང་མིན་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བྱང་བུ་དེ་རིགས་མང་དག་ཅིག་དང་མི་བཟོས་རིག་ནུས་ཀྱི་འཕྲུལ་རིག་རྒྱ་བསྐྱེད་གཏོང་བཞིན་པ་དེ་དག་ནི། ཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་རྡུལ་ཕྲན་འཕྲུལ་རིགས་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་གི་རེད་ཅེས་གསུངས་འདུག

སྤྱིར་ད་ལྟའི་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཊམཔ་སྲིད་གཞུང་དང་དེ་སྔོན་ (Joe Biden) སྲིད་གཞུང་གཉིས་ཀས་འཕྲུལ་ཆས་བཟོ་སྐྲུན་པ་ (Nvidia) ཡིས་བཏོན་པའི་མི་བཟོས་རིག་ནུས་ཀྱི་འདུས་སྙིང་མ་ལག་དེ་དག་རྒྱ་ནག་ལ་ཕྱིར་ཚོང་བྱ་རྒྱུར་དམ་དྲག་ཆེན་པོ་བྱས་ཡོད་ལ། ཉེ་ལམ་ཟླ་ ༤ ཚེས་ ༩ ཉིན། ཨ་རིའི་གཞུང་གིས་རྒྱ་ནག་དང་ལྷན་མི་བཟོས་རིག་ནུས་འཕྲུལ་ཆས་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོང་ཟོག་ལ་ཚོད་འཛིན་གྱིས། འཛམ་གླིང་ནང་གློག་ལས་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་ཚོང་གཉེར་བ་ཆེ་གྲས་ (Nvidia) ལ་ཨ་རི་གཞུང་གིས། འདུས་སྙིང་མ་ལག་ (H20 chips) རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕྱིར་ཚོང་བྱེད་པར་ཨ་རི་གཞུང་གི་ཆོག་མཆན་ཞུ་དགོས་པའི་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད་པ་རེད།

རྩ་བའི་འཕྲུལ་ཆས་བཟོ་སྐྲུན་པ་ (Nvidia) ནི་འཛམ་གླིང་ནང་གློག་ལས་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་ཚོང་གཉེར་བ་ཆེ་གྲས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་ཚོས་བཟོ་བསྐྲུན་བྱས་པའི་འདུས་སྙིང་མ་ལག་རྣམས་ནི་མི་བཟོས་རིག་ནུས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་ (Chatbots) དང་པར་རིས་བཟོ་སྐྲུན་ (image generators) དེ་བཞིན་སྐྱེ་ལྡན་གོ་མཚོན་བཟོ་བར་ཕན་ཐོགས་བྱེད་མཁན་སོགས་ཀྱི་ཆེད་ཆ་ཤས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་རེད།

གསར་འགོད་པ། བསྟན་འཛིན་ནོར་འཛོམས།

རྩོམ་སྒྲིག་པ། བདེ་སྐྱིད་ཀུན་སྒྲོལ།

དྲྭ་ཐོག་སྤེལ་མཁན། བསྟན་འཛིན་བསྟན་སྐྱོང་།

དེ་ཡང་གཟའ་འཁོར་འདིའི་ནང་ཧོང་ཀོང་གི་སོ་ཐེ་བྷེ་(Sotheby's)རིན་བསྡུར་ཚོང་སྒྱུར་ཁང་དུ་ཕྱི་ལོ་ ༡༨༨༩ ལོར་ཨིན་ཇིའི་འཆར་འགོད་པ་ཝི་ལེམ་ཀ་ལག་སོན་པེབ་(William Claxton Pepp)གྱིས་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་པིབ་ར་བ་ཞེས་པའི་ས་ཚིགས་ནས་ས་གཞི་སྔོག་འདོན་སྐབས་རྙེད་སོན་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་རིན་བསྡུར་ལམ་ནས་ཝི་ལེམ་ཀ་ལག་སོན་གྱི་རྒྱུད་འཛིན་པ་ཚོས་ཚོང་སྒྱུར་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པར། ནང་པ་གཙོས་པའི་མི་སྣ་མང་པོས་སྐྱོན་བརྗོད་བྱེད་པ་མ་ཟད། ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༦ ཉིན་རྒྱ་གར་རིག་གཞུང་ལྷན་ཁང་གིས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་རིན་བསྡུར་ལམ་གྱི་ཚོང་སྒྱུར་བྱེད་པ་དེ་ནི། རྒྱ་གར་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས། དེ་བཞིན་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཆིངས་ཡིག་གི་འགལ་ཟླར་གྱུར་ཡོད་པས། གནའ་བོའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་དེ་དག་སྲུང་སྐྱོབ་དང་མཆོད་འབུལ་ཆེད་དུ་རྒྱ་གར་ལ་ཕྱིར་སློག་དགོས་པའི་དགོས་འདུན་བཏོན་ཡོད་འདུག་ལ། དེ་བཞིན་རིག་གཞུང་ལྷན་ཁང་གིས་གསུངས་པ་ལྟར་ན། ཕྱི་ལོ་ ༡༨༩༨ ལོར་པིབ་ར་བ་ (Piprahwa) མཆོད་རྟེན་སྔོག་འདོན་བརྒྱུད་རྙེད་སོན་བྱུང་བའི་རིང་བསྲེལ་དེ་དག་ནི། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་དངོས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པར་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས། ལོ་རྒྱུས་དང་ཆོས་ཕྱོགས་ཐོག་ནས་གལ་གནད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་བསྒྲགས་འདུག

རྒྱ་གར་རིག་གཞུང་ལྷན་ཁང་གིས་ཁྲིམས་མཐུན་བརྡ་ཐོ་དེ་བཞིན་ཧོང་ཀོང་གི་རིན་སྡུར་ཚོང་སྒྱུར་ཁང་སེ་ཐི་བྷེ་(Sotheby's) དང་། ཝི་ལེམ་ཀ་ལག་སོན་པེབ་(William Claxton Peppé) ཀྱི་རྒྱུད་འཛིན་པ་གསུམ་ལས་ཀྲཱྀས་པེབ་པེ་ (Chris Peppé) ལ་བཏང་འདུག

རིང་བསྲེལ་རིན་བསྡུར་ཚོང་སྒྱུར་དེ་བཞིན་དེ་བཞིན་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༧ ཉིན་འཚོག་འཆར་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་ཧོང་ཀོང་སྒོར་མོ་ས་ཡ་ ༡༠༠ སྟེ། དབྱིན་སྒོར་ས་ཡ་ ༩.༧ ཙམ་ལ་བཙོང་རྒྱུའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་འདུག

རྒྱ་གར་རིག་གཞུང་ལྷན་ཁང་གིས་འདི་ཚེས་ ༦ ཉིན་སྤེལ་བའི་བརྡ་ཐོ་དེའི་ནང་(Los Angeles) བཅའ་སྡོད་བརྙན་འཕྲིན་འཁྲབ་ཁྲིད་པ་དང་གློག་བརྙན་རྩོམ་སྒྲིག་པ་ (Peppé) ལ་རིང་བསྲེལ་འདི་དག་བཙོང་རྒྱུའི་དབང་ཆ་མེད་ཅིང་། སོ་ཐི་བྷི་(Sotheby's) ཡིས་རིང་བསྲེལ་དེ་དག་རིན་སྡུར་ཚོང་སྒྱུར་བྱེད་པ་ནི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་གྱི་བཤུ་གཞོག་ནང་མུ་མཐུད་མཉམ་ཞུགས་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཞེས་ནན་བརྗོད་དང་སྦྲགས། རིན་བསྡུར་ཚོང་སྒྱུར་འཕྲལ་དུ་མཚམས་འཇོག་གིས་རིང་བསྲེལ་རང་གནས་སུ་ཕྱིར་སློག་དགོས་པ་བསྒྲགས་འདུག 

དེ་མ་ཟད་བརྡ་ཐོའི་ནང་རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་སོ་ཐི་བྷི་(Sotheby)  དང་ཀྲཱྀས་པེབ་ (Chris Peppé) གཉིས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གཞུང་དང་འཛམ་གླིང་ཁྱོན་ཡོངས་ཀྱི་ནང་པ་རྣམས་ལ་དགོངས་སེལ་ཞུ་དགོས་པ་དང་། (William Peppé) ཡི་རྒྱུད་འཛིན་པ་ཚོའི་བདག་ཏུ་ཡོད་པའམ་གཞན་ལ་རྩིས་སྤྲོད་ཟིན་པའི་རིང་བསྲེལ་དངོས་རྫས་སྐོར་གྱི་ཞིབ་ཕྲའི་གནས་ཚུལ་ཕྱིར་བསྒྲགས་དགོས་ཤིང་། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ལག་བསྟར་མ་བྱས་ཚེ་རྒྱ་གར་དང་ཧོང་ཀོང་གི་ཁྲིམས་ཁང་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲིག་འཛུགས་བརྒྱུད། རིག་གཞུང་ཤུལ་བཞག་གི་ཁྲིམས་ལུགས་རྡོག་རོལ་བཏང་བའི་ཉེས་འཛུགས་འོག་ཁྲིམས་གཏུག་བྱ་རྒྱུའི་ཉེན་བརྡ་བཏང་འདུག

རྩ་བའི་རིང་བསྲེལ་དེ་དག་ཐོག་མར་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་ ༢༤༠-༢༠༠ ཙམ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཕུང་བསྲེགས་པའི་ཐལ་བ་འགའ་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་བསྲེས་ནས་ད་ལྟའི་རྒྱ་གར་གྱི་ཨུ་ཏར་པྲ་དེཤ་ (Uttar Pradesh) མངའ་སྡེའི་ནང་ཡོད་པའི་པིབ་ར་བ་ (Piprahwa) རུ་མཆོད་རྟེན་ཞིག་ཏུ་སྦས་ཡོད་པ་དང་། ནོར་བུ་རིང་བསྲེལ་དེ་དག་གི་ཁྲོད་དུ་ (amethysts) དང་། བྱུ་རུ། རྡོ་རྒྱུས། མུ་ཏིག ཤེལ་རྡོ། དུང་དཀར། གསེར་བཅས་ཡོད་པ་དེ་དག་དཔྱང་རྒྱན་དང་། སྐེ་རྒྱན་གྱི་རྡོ་སྒྲོམ། དེ་བཞིན་རྒྱན་ཆ་གཞན་དུ་བཟོས་པའམ། ཡང་ན་རང་བྱུང་གི་རྣམ་པར་གནས་ཡོད་པ་རེད་འདུག ། 

གསར་འགོད་པ། རྡོ་རྗེ་སྒྲོལ་མ། 

རྩོམ་སྒྲིག་པ། བསྟན་འཛིན་བསྟན་སྐྱོང་། 

དྲྭ་ཐོག་སྤེལ་མཁན། བདེ་སྐྱིད་ཀུན་སྒྲོལ། 

དེ་ཡང་དགེ་བཤེས་ལྷུན་གྲུབ་བཟོད་པའི་ཡང་སྲིད་རིན་པོ་ཆེ་ནི། ཁེ་ན་ཌ་གནས་བཞུགས་ཡབ་བསྟན་འཛིན་འགྱུར་མེད་དང་ཡུམ་ཚེ་བརྟན་བཟང་མོ་གཉིས་ལ་འཁྲུངས་ཤིང་། ཟླ་བ་ ༥ ཚེས་ ༥ ཉིན་གུང་ལོ་བདུན་ཐོག་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་དྲུང་ནས་སྐྲ་ཕུད་ཞུས་ཏེ་མཚན་ལ་བསྟན་འཛིན་བློ་གྲོས་གསོལ་གནང་བ་དང་སྦྲགས། མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་དཔེ་ཆ་ཡག་པོ་གཟིགས་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་ཕེབས་འདུག

རྩ་བའི་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཐོག་གོང་མ་དགེ་བཤེས་ལྷུན་གྲུབ་བཟོད་པ་ལགས་ནི།  ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༩ ལོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དགེ་བཤེས་ལྷ་རམས་པའི་དམ་བཅའ་བཞེས་སྐབས་མཚན་ཞབས་སུ་བདམས་མཐོན་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་ལ་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་སློབ་མ་གྲགས་ཅན་རོ་བྷཊ་ཐར་མོན་ (Robert Thurman) དང་ཇེ་ཧྥེ་རི་ཧོབ་ཀིན་(Jeffrey Hopkins) སོགས་མང་དག་བྱུང་ཡོད་ལ། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༦༧ ནས་ ༡༩༩༧ བར་ཨ་རིའི་(University of Wisconsin-Madison) དུ་ནང་དོན་རིག་པ་སློབ་ཁྲིད་གནང་ཡོད་ལ། མཐར་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཕྱི་ཟླ་ ༨ ཚེས་ ༢༨ ཉིན་གུང་ལོ་ ༩༡ ཐོག་དགོངས་པ་རྫོགས་འདུག

དེ་བཞིན་དེ་རིང་གི་མཇལ་བཅར་བའི་ཁྲོད་ཇོ་ནང་རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གིས། བསྟན་པ་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་གང་ཐུབ་བྱ་རྒྱུ་ནི་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་བཀའ་དགོངས་ཡིན་པས། ང་ཚོས་དེ་གང་ཐུབ་ཀྱིས་སྒྲུབ་བཞིན་ཡོད་ལ། ང་ཚོའི་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཁག་གི་སློབ་མ་རྣམས་ནས་སློབ་གཉེར་གནང་ཕྱོགས་ཐད་སྙན་སེང་ཞུས་པས། མགོན་པོ་མཆོག་ནས་སེམས་ཤུགས་མ་ཆག་པའི་ཐོག་མུ་མཐུད་ཤུགས་རྒྱག་དགོས་པའི་བཀའ་སློབ་ཕེབས་ཡོད་སྐོར་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་བྱུང་།

གཞན་ཡང་མཇལ་བཅར་བའི་ཁྲོད། ཅོན་ཏ་རར་ཡོད་པའི་སྔ་འགྱུར་ཟབ་གསང་ཆོས་འཁོར་གླིང་ནས་ཡིན་པ་ར་སྤྲུལ་དམ་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་ལགས་ཀྱིས། ད་ལོ་གཙོ་བོ་༸གོང་ས་མཆོག་གུང་ལོ་ ༩༠ ལ་ཕེབས་པ་དང་བསྟུན། བརྟན་བཞུགས་ཤིག་འབུལ་འདོད་ཀྱི་བསམ་བློ་ཡོད་ཀྱང་། བརྟན་བཞུགས་འབུལ་མཁན་མང་པོ་ཡོད་སྟབས། རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་ཆེད་མཎྚལ་རྟེན་གསུམ་འདེགས་འབུལ་ཞུས་ཡོད་པ་དང་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་ང་ཚོ་བོད་མི་མང་དང་འཛམ་གླིང་གི་ནོར་བུ་རེད། དེ་ལྟ་བུའི་ནོར་བུའི་ནོར་བུ་ང་ཚོར་ཡོད་པ་ཤེས་ནས་བོད་མི་ཚང་མས་༸རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཚེ་བརྟན་པར་སྨོན་ལམ་གདབ་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་གསུང་གི་འདུག

དེ་མིན་ཨོ་སི་ཊི་ལི་ཡ་ནས་ཕེབས་པའི་རྒྱ་གར་གི་དམག་དཔོན་ཟུར་པ་ཏ་རན་སིངྒ་(Taran Singh) ལགས་ཀྱིས། ༸གོང་ས་མཆོག་མཇལ་བའི་རྗེས་སུ་སེམས་བག་ཕེབས་ཀྱི་ཚོར་སྣང་བྱུང་ལ། ཁོང་དེ་སྔ་རྒྱ་གར་བོད་མིའི་དང་སློབ་དམག་སྒར་དུ་ཕྱག་ལས་གནང་མྱོང་ཡོད་སྟབས། བོད་མི་རྣམས་དང་སེམས་ཐག་ཉེ་པོ་ཡོད་ལ། ད་ཐེངས་མགོན་ཆེད་མངགས་མགོན་པོ་མཆོག་མཇལ་ཁ་ཞུ་བར་རྡ་རམ་ས་ལར་ཕེབས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་བྱུང་།

གཞི་རྩའི་བོད་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་ཁྲིད་སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་བཞུགས་སྒར་རྒྱལ་བའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཕྱི་ནང་གི་དད་ལྡན་པར་ཐུགས་བརྩེ་ཆེན་པོས་མཇལ་ཁ་སྩལ་གྱི་ཡོད་པ་བཞིན། དེ་རིང་ཇོ་ནང་རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ཤར་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ། དགེ་བཤེས་ལྷུན་གྲུབ་བཟོད་པ་རིན་པོ་ཆེ་གཙོས་པའི་ཕྱི་ནང་གི་དད་ལྡན་པ་ ༤༣༠ ལྷག་ལ་མཇལ་ཁ་སྩལ་འདུག 

གསར་འགོད་པ། བསྟན་འཛིན་ནོར་འཛོམས། 

རྩོམ་སྒྲིག་པ། བདེ་སྐྱིད་ཀུན་སྒྲོལ། 

དྲྭ་ཐོག་སྤེལ་མཁན། བསྟན་འཛིན་བསྟན་སྐྱོང་།